Mahfi Eğilmez: Avro bölgesinin riskleri ve Türkiye

Mahfi Eğilmez-Radikal

IMF’nin Avro Bölgesi 4. madde konsültasyon raporunun ilginç tablolarından birisini çoğunluğu Avrupalı olmak üzere bankaların Avro Bölgesi’nin sorunlu ülkelerindeki müşterilere açtıkları kredilerden alacakları miktarları gösteren aşağıdaki tablo oluşturuyor. (Rapordaki tablo ile burada sunulan tablo arasında toplam miktarlardaki fark benim diğer kalemini de toplama dahil etmiş olmamdan kaynaklanıyor. Tablodaki miktarlar milyar dolar olarak okunmalıdır.)
Avro Bölgesi’nin sorunlu ekonomilerindeki banka riskleri 3 trilyon doların üzerinde bulunuyor. İtalya, sorunlu avro ekonomilerine ait toplam banka kredileri riskinin üçte birini tek başına taşıyor. En yüksek risklerin Fransız bankalarına ait olduğu görülüyor. Fransız bankalarının beş sorunlu avro ülkesine açtıkları kredilerden alacakları 895 milyar dolar. Fransız bankalarının en yüksek riski İtalya’da görünüyor. Fransızlar bu beş ülkeye ait riskin yaklaşık yüzde 57’sini İtalya’dan yüzde 24’ünü de İspanya’dan yüklenmişler. Fransız bankalarının Yunanistan riski İtalya ve İspanya risklerine göre düşük olmakla birlikte orada da 79 milyar dolarla birinci sırada bulunuyorlar. Yunanistan’dan risk üstlenmiş bankalar arasında Fransız bankaları yüzde 37 ile birinci sırada yer alıyor. 
Beş sorunlu ülkeye yönelik toplam banka riskleri içinde Almanya ikinci sırada görünüyor. Almanya’nın en yüksek riski 211 milyar dolarlık toplamla İspanya’da bulunuyor. Almanya’nın risklerinin dağılımı Fransa’ya göre daha uygun durumda. Almanya’nın Yunanistan’dan alacağı toplamı 46 milyar dolar.
Bu beş ülkeden risk üstlenme ağırlığında üçüncü sırada İngiltere var. İngiltere’nin risk ağırlığı İrlanda’da yoğunlaşıyor. İngiliz bankalarının risk ağırlığında İrlanda’yı, İspanya izliyor.
Özetle Fransız bankalarının İtalya, Alman bankalarının İspanya, İngiliz bankalarının da İrlanda risklerini yüklenmiş olduklarını görüyoruz. İngiliz bankaları açısından İrlanda’daki riskler büyük ölçüde realize oldu. Şimdilerde toparlanmaya çalışılıyor. İtalya ve İspanya’da realize olmuş risk söz konusu olmasa da tehlike henüz geçmiş değil. Fransa ve Almanya’nın ağırlıkta olduğu Yunanistan’da da riskler realize oldu ve şimdi toparlanmaya çalışılıyor. 



Aşağıda size bir tablo daha sunuyorum. Bu tablo son verilere göre Avro Bölgesi’yle Türkiye’yi karşılaştırıyor (Tablodaki sayıların hepsi yüzde olarak okunmalı, cari açık, bütçe açığı ve kamu borç yükü GSYH’nın yüzdesi olarak değerlendirilmelidir.) Bu tablo bize Türkiye’nin Avro Bölgesi’ne göre daha iyi bir ekonomik durum içinde olduğunu gösteriyor.
Bu iki tabloyu bir arada değerlendiren yabancı bankaların Türkiye bankalarına ve özel kesimine çok daha rahat ve uygun koşullarla kredi açması gerekiyor. Ama henüz böyle bir eğilim göremiyoruz. Bu çelişkili durum büyük ölçüde kredi derecelendirme kuruluşlarının yanlı ve hatalı kredi değerlendirme notlarından kaynaklanıyor.