Haber
Yasadışı göçle mücadele kapsamında, AB’de yasadışı bulunan Türk vatandaşlarının yanı sıra Türkiye toprakları üzerinden Birliğe giriş yapan tüm üçüncü ülke vatandaşları ile vatansız kişilerin Türkiye’ye geri gönderilmesini öngören geri kabul anlaşmaları ile ilgili olarak AB Konsey Zirvesi sonuç bildirgesine Türkiye’yi yakından ilgilendiren bir paragraf sonradan metne eklendi.
Tartışmalı metne ilişkin İKV Uzmanı Zeynep Özler tarafından hazırlanan değerlendirme şu şekilde:
"18-19 Haziran 2009 tarihlerinde gerçekleştirilen AB Konseyi Taslak Zirve Sonuç Bildirisine geri kabul anlaşmalarına ilişkin eklenen paragrafa[1] istinaden, Avrupa Birliği'nin (AB) bir süredir Türkiye'yi geri kabul anlaşması imzalamak için ikna etmeye çalıştığı, ancak Türkiye tarafının bu anlaşmayı ancak "eşit yük paylaşımı" ilkesi hayata geçirilirse imzalamayı kabul edeceği biliniyordu.
Hem AB düzeyinde yaşanan gelişmeler hem de müzakereleri yürüten Türk yetkililerden edinilen bilgiler doğrultusunda, bugüne kadar, Türkiye’nin Birliğe tam üyelik perspektifiyle bağlantılı olarak imzalanması düşünülen geri kabul anlaşmalarının müzakeresi konusunda bir yol ayrımına gelindiği aşikârdır.
Bilindiği üzere, geri kabul anlaşmaları, içerik olarak AB’de yasadışı bulunan Türk vatandaşlarının yanı sıra AB’ye Türkiye toprakları üzerinden giriş yapan tüm üçüncü ülke vatandaşları ile vatansız kişilerin Türkiye’ye geri gönderilmesini öngörmektedir.
Bu çerçevede, AB ile Türkiye arasında imzalanacak bir geri kabul anlaşmasının, Türkiye'ye getireceği yükün tüm boyutlarıyla (mali, idari ve sosyal), somut ve gerçekçi bir şekilde ortaya koyulabilmesi için acilen kapsamlı bir etki analizi çalışmasının yürütülmesi gerekmektedir. Halihazırda, bu konudaki sorumlu ve uygulayıcı birimler harekete geçmiş durumdadır. Söz konusu çalışma, hem Türkiye’nin bu alanda ön hazırlık yapmasına olanak tanıyacak hem de ‘adil yük paylaşımı’ ilkesinden hareketle, AB’den üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmesini talep etmesine imkân tanıyarak, müzakerelerde Türkiye’nin elini belirgin şekilde güçlendirecektir.
Diğer taraftan, geri kabul anlaşması imzalamış olmak, anlaşmanın pratikte iyi işlediği anlamına gelmemektedir. Türkiye ile AB üyesi Yunanistan arasında 2001 yılından bugüne yürürlükte bulunan geri kabul anlaşmasının işleyişinde önemli sorunlar yaşanmaktadır. Bu çerçevede, Yunanistan tarafından dile getirilen tezlerin aksine, Yunanistan'ın kendi kara sularında yakaladığı mülteci ya da yasadışı göçmenleri Türk karasularına yönlendirdiği veya bu kişilerin Türkiye’ye kaçmasına izin verdiği çeşitli belgelerde ortaya koyulmakta ve eleştirilmektedir."
[1] 39. The European Council underlines the need for a significant strengthening of the cooperation with the main countries of origin and transit. It invites the Commission to explore concrete cooperation with third countries in line with earlier mandates adopted by the Council. The effectiveness of the EU's readmission agreements need to be increased as part of the overall EU external policies. Concluding the negotiations on the EC readmission agreements with key countries of origin and transit is a priority; until then, already existing bilateral agreements should be adequately implemented.
