Haber
Avrupa Komisyonu askere sivil yargılanma yolunu açan düzenlemeyi doğru yönde atılmış bir adım olarak niteledi.
"Birliğe katılım sürecinde en önemli önceliklerden biri asker üzerinde sivil denetimdir'' diyen Avrupa Komisyonu Genişlemeden Sorumlu üyesi Olli Rehn'in Sözcüsü Krisztina Nagy; önümüzdeki ilerleme raporunda son değişiklikliklerin değerlendirileceğini açıkladı.
Nagy,asker üzerindeki sivil denetimi, Avrupa Birliği ülkelerindeki uygulamalarla aynı çizgiye getirmenin Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne katılım sürecinin en önemli önceliklerinden biri olduğuna işaret etti.
Katılım ortaklığında, Türkiye'deki askeri mahkemelerin sadece askeri personelin askeri görevlerini yargılama yetkisiyle sınırlandırıldığını dikkat çeken Nagy, ''Son yasal düzenlemelerin bu yönde olduğu görülmektedir ve önümüzdeki ilerleme raporunda bu yöndeki değişikliklikleri değerlendirecektir.'' dedi.
Benzer bir yorum da bu kez Avrupa Birliği Komisyonu Genişleme Genel Müdürü Micheal Leigh'ten geldi.
Leigh, hükümetlerarası katılım konferansı basın toplantısında bir soru üzerine, yasal düzenlemeyi detaylı inceleme fırsatı bulamadığını ancak doğru yönde atılmış bir karar olduğuna inandığını belirtti.
Avrupa Ülkelerinde askeri yargı
Avrupa ülkelerinde genel olarak askerlerin askeri mahkemede yargılanması savaş ve seferberlik gibi acil durumlar için geçerli.
Danimarka, Almanya ve Hollanda’nın askeri mahkemeleri bulunmuyor.
Danimarka’da askeri mahkemeler 1919 yılında ortadan kaldırılmış durumda. Almanya’da ise federal yasama yoluyla savaş zamanlarında özel mahkemelerin kurulması mümkün. Bunun dışında askerlerin görev amacıyla yurtdışında bulunduğu zamanlar için de özel askeri mahkemeler kuruluyor. Ancak şu zamana kadar uygulama alanı bulunamamış. Alman yasaları barış zamanında askerlerin askeri mahkemelerce yargılanmasına tamamen karşı.
Hollanda’da da askeri mahkemeler ancak askeri suç işlendiği durumda özel olarak kuruluyor. Ancak askeri ceza kanunlarında özel durumlara ilişkin aralarında bir askeri yargıcın da bulunduğu davalar görülebiliyor.
Belçika, Fransa, Lüksemburg, Polonya, İspanya ve İngiltere’de ise askeri mahkeme uygulaması işliyor. Ancak ülkelere göre bu mahkemelerin yapısı değişim gösteriyor.
Örneğin, Fransa ve Polonya’da bu mahkemeler devamlı nitelikteyken, İngiltere’de ad hoc dediğimiz geçici ve davaya özgü askeri mahkemeler kuruluyor. Belçika ve İspanya’da ise iki sistem de işliyor.
Belçika’da, askeri mahkeme beş üyeli savaş konseyi, bir yüksek subay ve bir sivil hâkim ve birer ay görev yapan üç subaydan oluşuyor. Askerî savcılar üniforma giyip asker kişi sayılıyorlar, ancak Adalet Bakanlığı'na bağlılar. Bu mahkemelerin temyiz yeri sivil Yargıtay.
Fransa’da yalnızca bir tane özel askeri mahkeme bulunuyor ve bu da yurtdışındaki askerlerin işledikleri suçları ele alıyor. Beş üyeli sürekli silahlı kuvvetler mahkemesi bir sivil hâkimin başkanlığında, ayrıca bir sivil hakim ve üç askerî hakimden oluşuyor. Bu mahkemenin üyeleri her yıl için kararname ile yürütme organı tarafından atanıyor. Temyiz mahkemesi olarak Yargıtay görev yapıyor.
İtalya’da hem barış hem de savaş zamanında görev yapan askeri mahkemeler yalnızca silahlı kuvvetler mensuplarının işledikleri askeri suçlara bakıyor.
Polonya’da ise askeri mahkemeler anayasalarında da belirtildiği üzere kalıcı bir statüye sahip.
Hollanda’da ise üç üyeli olan bölge askerî mahkemeleri başkan olan sivil hâkim ve iki subaydan oluşuyor. Askerî istinaf mahkemesi ise iki sivil hâkim ve dört subay üyeden oluşuyor. Temyiz mahkemesi görevini 1979'dan beri Yargıtay yapıyor.
İsviçre’de ise bölgesel askerî mahkemeler kıdemli sivil hâkimin başkanlığında üç subay, üç astsubay ya da er ve bir sözcüden oluşuyor. Askerî mahkeme üyelerini federal hükümet üç yıl için atıyor.
