Arka plan:
Sarkozy 2007 yılında gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimleri için yürütülen kampanyalarda ilk kez bir Akdeniz Birliği oluşturulması düşüncesini ortaya atmış; beş Kuzey Afrika ülkesinin (Fas, Cezayir, Tunus, Moritanya ve Libya) ve beş Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkenin (İspanya, Fransa, İtalya, Portekiz ve Malta) bu birliği oluşturabileceğini ifade etmişti.
Fransa’nın teklif ettiği Akdeniz Birliği’nin suç, terör, sürdürülebilir gelişme, yasadışı göç ve enerji güvenliği konularına yoğunlaşacağı belirtiliyor.
Hali hazırda İtalya, İspanya ve Yunanistan’ın desteğini kazanmış bulunan bu girişim Almanya’nın ağır eleştirilerine hedef olmuştu. Almanya, “Akdeniz Birliği” ile AB ya da “Barcelona Süreci” altında tanımlanan Avro-Akdeniz Ortaklığı’nın rekabetinin söz konusu olmayacağının temin edilmesinde ısrar etti.
Daha geniş bir çalışma alanına sahip olmakla birlikte Barcelona Süreci şu ana kadar beklentileri karşılamakta başarısız olurken, bunun sebebinin AB’nin güney komşularının birbiriyle işbirliğinde bulunma konusundaki isteksizleri olduğu ileri sürüldü.
Bilişim Teknolojileri (IT) fuarı “Cebit” in Hanover’deki resmi açılışında bir araya gelen Merkel ve Sarkozy, AB’nin birlik dışında ve Akdeniz kıyılarında yer alan ülkelerle ilişkilerde yeni bir esasın gerekli olduğu konusunda mutabakata vardılar. Merkel AB’nin bölgedeki etkinliklerinin birliğin dış politikasında “önemli bir unsur” olduğunu söyledi.
Aslında Sarkozy girişimi resmen 13 Temmuz’da Paris’te on potansiyel üyenin katılacağı ve diğer AB üyelerinin bir gün sonra kabul edileceği bir zirvede yapmayı planlıyordu. Ancak Alman-Fransız anlaşmasını takiben tüm AB üyelerinin bu yeni projenin canlandırılmasında hazır bulunacakları belirtiliyor.
Fransa’nın 1 Temmuz’da AB dönem başkanlığını devralması bekleniyor.
Bir Akdeniz Birliği oluşturulmasını teklif eden Fransa bu konuda Almanya’nın ciddi muhalefete maruz kalmış ve 3 Mart’ta gerçekleşmesi beklenen Merkel-Sarkozy ikili zirvesi iptal edilmişti.
Sarkozy, enerji tedarik konusunun yeni birliğin temel direklerinden biri olacağının altını çizerken Fransa Libya ve Cezayir ile sivil kullanım amaçlı nükleer enerji teknoloji aktarımıyla ilgili bazı anlaşmaların son aşamasına gelmiş bulunuyor. Karşılığında Fransa’nın söz konusu ülkelerin gaz kaynaklarına erişimine izin verileceği belirtiliyor.
Görüşler:
Başından beri Almanya’nın bu projede rol almak istediğini açıkça belirten Merkel, geçtiğimiz Aralık ayında Alman Parlamentosu’nda, “Akdeniz bölgesi Avrupa’da hepimiz için bir görev. Avrupa ancak ortak hareket ederse başarılı olabilir,” diye konuşmuştu.
Almanya ve Fransa’nın bu konuda uzlaşıya varmaları sonrasında Merkel, Slovakya dönem başkanlığının Akdeniz Birliği ile ilgili ilk resmi görüşmeleri 13–14 Martta toplanacak Avrupa Konseyi oturumlarında başlatmasını önerdi.
Son haftalarda Fransa, Almanya’nın ve diğer üye ülkelerin “Akdeniz Birliği” ifadesinin uyandırdığı rahatsızlığın farkına vardıklarını açıklamış ve Fransa Avrupa İşleri Bakanı Jean-Pierre Jouyet’nin “Akdeniz için Birlik” ifadesini tercih ettiklerini söylemesiyle yeni birliğin AB yanı sıra ayrı bir varlık olarak ortaya çıkması şeklindeki bu rahatsızlığı gidermeyi hedeflemişti.
Öte yandan Türkiye Fransız girişiminin ülkenin AB üyelik planlarını gözardı etmesi anlamına geldiği eleştirisinde bulundu.
Atılacak Adımlar:
13–14 Mart 2008: Avrupa Konseyi konuyu tartışıyor.
1 Temmuz 2008: Fransa AB dönem başkanlığını devralıyor.
13 Temmuz 2008: Paris’te özel bir zirvede Akdeniz Birliği hayata geçiriliyor.
