Arka plan:
Bugüne kadar Hırvatistan hariç Batı Balkan ülkeleri vatandaşlarının AB’ye giriş yapabilmesi için vize başvurusunda bulunmaları gerekiyordu.
Vize serbestisine ilk adım olarak Komisyon, aralarında Arnavutluk, Bosna, Hırvatistan, Kosova, Makedonya, Karadağ ve Sırbistan’ın da bulunduğu Batı Balkan ülkeleri vatandaşlarına AB’ye girişlerde vize kolaylığı sağlanmasına ilişkin anlaşmaları sonuçlandırdı.
1 Ocak 2008 itibarıyla yürürlüğe giren bu anlaşmalar uyarınca, vize başvuru ücretlerinin indirilmesi ve bekleme süresinin kısaltılması hedefleniyor.
Komisyon vize yükümlülüklerinin hafifletilebilmesi için yerine getirilmesi gereken koşulları belirleyen bir yol haritasının yakında teklif edileceğini açıkladı. Konuyla ilgili ikili görüşmeler Sırbistan, Makedonya ve Arnavutluk ile başlatılırken, sırdaki ülkenin Bosna olduğu belirtildi.
AB Genişleme Komiseri Olli Rehn, Komisyon’un bu konudaki son bildirisini açıklarken, Batı Balkanlar için ve bu ülkelerin AB perspektifi için “2008 yılının çok önemli bir yıl” olacağını söyledi.
Rehn, özellikle Hırvatistan’a yönelik hazırlanan bildiride tüm ülkeleri bu doğrultuda çabalarını arttırmaya davet etti. Genişleme Komiseri Batı Balkanlar içinde Hırvatistan’ın üyelik perspektifinin en iyi konumda olduğuna inanıyor.
Bosna’ya ilişkin olarak, Komisyon İstikrar ve Ortaklık Anlaşmasının Nisan ayında AB bakanları tarafından imzalanacağını ümit ediyor. Rehn ana şartın Eski Yugoslavya için Uluslararası Savaş Suçluları Mahkemesi (ICTY) ile işbirliği olduğunu belirterek Bosna’nın “tatmin edici bir düzeye eriştiğini” vurguladı.
AB Genişleme Komiseri keza Kosova ve Sırbistan’ın üyelik perspektiflerinin iyi göründüğünü de belirttiği konuşmasında, Sırbistan’ın bölgede “anahtar konumda” olduğunun altını çizdi. Rehn’in bununla birlikte Sırbistan’a, Avrupalı olma taahhüdünü yenilemesini salık vermesi, ülkenin Kosova karşısında AB’nin kendilerini desteklememeleri durumunda birlik ile daha iyi ilişki kurmaya yanaşmayacağı şeklindeki açıklamasına cevap olarak nitelendirildi.
AB halen Sırp hükümetiyle İstikrar ve Ortaklık Anlaşması’nın imzalanmasını bekliyor. Anlaşmanın geçtiğimiz Şubat ayında imzalanması bekleniyordu ancak Sırbistan’ın bu adımı Kosova’nın bağımsızlığının tanınması anlamına gelebileceğini düşünmesi üzerine imza süreci ertelendi.
Kosova’yla bağlantıda kalmaya devam edeceklerini açıklayan Komisyon bu ülkenin gelişimi ve 2010 yılına kadar eski Sırbistan eyaleti sınırları içinde uluslararası varlığını sürdürmesine yardımcı olabilmek amacıyla bir milyar euronun üzerinde bir mali kaynak ayırmış bulunuyor.
Komisyon’un konu ile ilgili bildirisinde, 2010 yılına kadar bir Batı Balkanlar Yatırım Çerçevesi kurulabilmesi amacıyla uluslararası mali kuruluşlara ilaveten modernleştirme ve gelişim için çift taraflı bağışların da attırılmasının gerekli olduğu vurgulanıyor.
AB’nin Batı Balkanlar için ayırdığı fon miktarı yılda €800 milyona yaklaşıyor. Bu rakamın 2011 yılına kadar toplamda €4 milyara ulaşacağı, Sırbistan ve Hırvatistan’ın en yüksek payı alacakları bildiriliyor. Sadece Avrupa Yatırım Bankası’nın (EIB) mali yardımı 2010 yılına kadar €1,9 milyardan €2,8 milyara arttıracağı da gelen bilgiler arasında.
Öte yandan, Komisyon birleştirilmiş bir altyapı, suyolları ve deniz ulaşımı piyasasının oluşturulması hedefiyle Batı Balkanlarla “Ulaşım Toplumu Antlaşması” müzakerelerinin başlamasından yana olduklarını söyledi
Komisyon teklifinde yer verilen bir diğer önemli hedef ise öğrenci değiş tokuşunda şartların iyileştirilmesi. Bu amaçla, bütçe 2010 yılına kadar iki misli arttırılırken daha fazla burs imkânı sağlanacağı belirtiliyor.
AB, 2007 yılında Batı Balkanlar’dan 100’e yakın öğrencinin lisan üstü eğitim alabilmeleri için “Erasmus Mundus” isimli bir eğitim programı başlattı.
Komisyon keza bölge ülkelerinin daha fazla toplum programlarına katılabilmeleri için çaba sarfedileceği açıklamasında bulundu. Aday ve potansiyel aday ülkeler AB ile Çerçeve Anlaşmaları zemininde toplum programlarına katılabiliyorlar.
Görüşler:
Komisyon’un ulaşımdan sorumlu Başkan Yardımcısı Jaques Barrot, “Ulaşım bağlantıları insanların ve şirketlerin birbirine bağlanmasında önemli rol oynuyor. Bu tür bir ulaşım toplumu bölgesel işbirliği, istikrar ve barışı cesaretlendirir,” diye konuştu.
Avrupa Parlamentosu (AP) vekili, Alman EPP üyesi ve AP Güney-Doğu Avrupa delegesi Doris Pack Komisyon’un Batı Balkanlar’la ilgili tekliflerini memnunlukla karşılarken, özellikle vize kolaylığı getirilmesinin ve bölgedeki örencilere daha fazla burs imkânı sağlanmasını alkışladığını belirtti. “Bölge ile ilişkilerimizde yeni bir unsurun doğmakta olduğunu görüyoruz.”
Komisyon’un girişimleri üzerine yorumda bulunan Hollandalı AP Yeşiller üyesi ve Parlamento Dış İlişkiler Komitesi üyesi Joost Lagendijk, “AB liderlerinin, bölgenin birinci öncelik olarak kalmasını temin etmeleri gerekiyor, geri yaslanıp oturmamalılar; aksi halde feci sonuçlar meydana gelebilir,” uyarısında bulundu.
Atılacak Adamlar:
28 Mart 2008: Slovakya’nın Brdo kentinde AB-Batı Balkanlar bakanlar toplantısı düzenleniyor.
Nisan 2008: Konsey’in Bosna ile İstikrar ve Ortalık Anlaşması imzalaması bekleniyor.
