Haber
Ermenistan, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Gürcistan, Moldova ve Ukrayna gibi Doğu Avrupa’nın yoksul ülkeleriyle ve Rusya’ya sınırı bulunan Hazar bölgesi ülkeleri küresel ekonomik krizinin bunalımını yaşıyor. Rusya’dan doğal gaz ithalatını karşıladığı Hazar bölgesinde AB siyasi istikrarı korumak için çaba gösteriyor.
€600 milyon sermayeli “Doğu Ortaklığı” projesiyle adı geçen altı ülkede demokratik reformlar, ekonomik bütünleşme ve enerji güvenliği hedefleniyor.
AB’nin dönem başkanlığını yürüten Çek Cumhuriyeti’nin Başbakan Yardımcısı Alexandr Vondra Polonyalı meslektaşı Radoslaw Sikorski ile görüştükten sonra düzenlediği basın toplantısında, “Bu Rusya karşıtı bir girişim değil. Bu ülkeler doğudaki yakın komşularımız ve onların istikrarında ve refah seviyesinde bizim çıkarlarımız var. Bu zorla kabul ettirilmeye çalışılan bir AB projesi değil, sadece bir teklif ve onlar bu teklife cevap veriyorlar. Kimilerinin bu ülkeleri ‘Ya Rusya’nın ya da Avrupa Birliği’nin yanındasınız’ gibi bir seçim yapmak zorunda bırakabilecekleri kaygısını taşıyoruz. Sikorski’nin bu programın öncüsünün Polonya olmadığı şeklindeki açıklamalarından memnunluk duyduk,” diye konuştu.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Sorumlusu Javier Solana böyle bir şeyin söz konusu olmadığını, planın hiç kimseyi karşısına almadığını ve özellikle de Rusya’ya karşı olmadığını söyledi.
Serbest ticaret bölgeleri
Vondra özellikle İngiliz Başbakanı Gordon Brown ve Fransız Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy gibi bazı AB liderlerinin tutumlarının kendisini hayal kırıklığına uğrattığını da sözlerine ekledi.
Vondra gazetecilere, “Bütün AB devletlerinin plana taahhütte bulunacağını umuyordum çünkü proje AB’nin geniş kapsamlı çıkarlarıyla ilgili,” dedi.
Altı Doğu Avrupa ülkesi AB’ye yakınlaşabilmek için birbirinden oldukça farklı hedeflere odaklı.
Sağlam bir yönetime sahip olan ülkeler ortaklık programıyla birlikte AB ile daha yakın işbirliği için ortaklık görüşmelerinde bulunma imkânına sahipler. Böyle bir girişim AB ile serbest ticaret bölgelerinin oluşturulmasına yol açabilir.
“Doğu Ortaklığı” planının somut noktalarından biri anlaşma kapsamındaki ülkelerle uzun-vadeli serbest vize uygulaması hedefi. Sikorski Perşembe günü Polonya Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada planın etkinliğinin 2015-2016’ya kadar gözle görülebilir hale geleceğini çünkü o zamana kadar anlaşmaların yürürlüğe konulmuş olabileceğini ancak daha fazla mali kaynağa ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Avrupa Konseyi Dış İlişkiler Konseyi’nden Andrew Wilson birliğinin devlet zafiyetinden ve Rusya’nın baskılarından bunalan bölge ülkelerine yardım etmesinin gerekli olduğunu söyledi.
“Doğu Mahallesi her şeyden önce yan kapı komşumuz ve onların dertleri bütün AB’ye yayılıyor.
Siyasi muhalefetin sert tutumları nedeniyle eleştirilerin merkezinde yer alan Beyaz Rusya da AB tarafından ortaklığa dâhil edilmiş bulunuyor.
Ancak Beyaz Rusya Devlet Başkanı Alexande Lukashenko zirveye katılmama hakkını kullandı. Çek diplomatlar bunun bazı AB ülkelerinde şimşekleri üzerine çekmemek adına bir centilmenlik anlaşması olduğunu ileri sürdüler.
Beyaz Rusya’da muhalefetin temsilcisi Alexander Kozulin hareketi memnunlukla karşıladığını belirtirken Reuters haber ajansına bunun “ahlaki bir başarı” olduğunu söyledi.
Cuma günü alternatif enerji kaynakları arayışı içindeki birliğin “Güney Koridoru” enerji projesiyle ilgili zirvenin açılışı yapılırken aynı zamanda Doğu Ortaklığı toplantıları da gerçekleştirilecek.
Görüşler:
AB Dış İlişkiler Komiseri Benita Ferrero-Waldner ile katıldığı Prag’daki toplantıda Avrupa Komisyonu Başkanı José Manuel Barroso “Doğu Avrupalı komşularımızla ilişkilerimizi değiştirmek için gözle görülür bir adım atmanın zamanı gelmiş bulunmaktadır. AB’nin Doğu sınırlarında istikrar ve güvenliğini artırması için siyasi birliktelik ve ekonomik bütünleşme arayan bu ülkelerle ilişkilerini güçlendirmek kendi yararınadır. Doğu Ortaklığı’yla AB aynı zamanda ortaklarıyla küresel mali ve ekonomik krize karşı ciddi bir dayanışma göstermiş bulunuyor,” diye konuştu.
Avrupa Komşuluk Politikası’ndan sorumlu Ferrero-Waldner ise “Bu ortaklık ortak çıkarlar ve paylaşılan değerler üzerine kuruldu. AB ile uzun-vadeli bir ilişkinin çerçevesidir. Bu ortaklık doğudaki ortaklarımıza AB ile daha yakın bağlar oluşturma niyetleri için ek destek sağlayacak ve özerlikle belirlenmiş ortak reformların gerçekleştirilmesine katkı sağlayacaktır. Ortaklarımızın AB’nin siyasal, ekonomik ve sosyal standartlarına yaklaşımı hepimize daha fazla serbest dolaşım, ticaret ve refah getirecektir. Ortaklıkla ilgili çalışmalar halen devam etmektedir ve ilk çok taraflı toplantılar gelecek ay gerçekleştirilecektir,” dedi.
