Haber
Yeni yaptırımlarla ilgili karar, Brüksel'de bugün yapılacak AB Dışişleri Bakanları toplantısında ele alındı. AB toplantısı sürerken basına konuşan bir diplomat, yeni yaptırımların enerji, taşımacılık, ticaret ve bankacılık sektörlerini kapsadığını söyledi.
BM Güvenlik Konseyi kararlarının ötesine geçen AB’nin ek yaptırımlarının birkaç hafta içinde yürürlüğe gireceği belirtiliyor.
AB'nin Tahran'a ağırlaştırılmış yeni yaptırımları, BM Güvenlik Konseyi'nin 9 Haziran'da, birçok ülkenin atom silahının ön habercisi olarak gördükleri uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sürdürmesini cezalandırmak için ilan ettiği yaptırımlar dizisinden çok daha ileriye gidiyor.
Bu kez İran'ın doğalgaz ve petrol endüstrisini hedefleyen AB, yaptırım paketiyle, yeni yatırımları, teknik yardım ve teknoloji transferini, özellikle rafine etme işlemi ve doğalgazın sıvılaştırılmasını yasaklayacak.
Dünyanın dördüncü büyük hampetrol üreticisi İran, rafine etme kapasitesi yetmediğinden iç pazarındaki talebi karşılamak için kullandığı benzinin yüzde 40'ını ithal ediyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) tarafından kısa süre önce yayınlanan bir raporda, uluslararası yaptırımların İran'a benzin ve diğer petrol ürünlerinin ithalinin azalmasına neden olmasının ve bu ülkenin doğalgaz ile petrol sanayisinin gelişiminin uzun vadede "açıkça etkilemesinin" beklendiği kaydedildi.
Yaptırımlardan sadece İran değil, Avrupalı şirketler de etkilenecek. İsminin açıklanmasını istemeyen bir başka diplomat, bazı AB üyesi ülkelerin, yaptırım paketini onaylamak için kendi ekonomik çıkarlarından dolayı önemli sorunların üstesinden gelmeleri gerektiğini söyledi.
AB yaptırım paketi dolayısıyla, enerjinin dışında İran'ın gemi taşımacılığı sektörü, özellikle denizcilik şirketi IRISL ve şubeleri, Avrupa limanlarındaki sıkı kontrollerden dolayı önemli şekilde etkilenecek.
AB ayrıca, ihracat kredilerini sınırlayarak, İran bankalarının faaliyet yasağını yayarak ve Avrupa ülkelerinden vize almaları yasaklanan kişiler listesine 40 kadar isim daha ekleyerekİran ile karşılıklı ticaret imkanlarını iyice azaltmayı öngörüyor. AB'nin hedefinde İran rejiminin ideolojik silahı devrim muhafızları bulunuyor.
İran’ın OPEC Temsilcisi Muhammed Ali Katibi, Reuters’a telefonla verdiği röportajda, “Bu yaptırımlar yeni değil, sadece şekli değişik. Biz hayatımıza devam edebiliriz” dedi.
AB’nin yeni yaptırım paketi, ABD’nin çok kısa bir süre önce kabul ettiği ve İran’ın enerji sektörünü hedef alan yaptırımlarla önemli paralellikler gösteriyor.
Analistler, yeni yaptırımların uygulamaya konmasıyla, iç piyasadaki talebi karşılamak için rafine ürünleri dışarıdan almak zorunda kalan İran’ın kısa dönemli ithalatının zarar görebileceğini belirtti.
Ancak uzun vadede yaptırımların çok etkili olması beklenmiyor. Analistler, aynı zamanda İran’ın petrol sanayisinin kendince güçlü tarafları olduğunu ancak uluslararası desteği işe yarayabileceğini belirtiyot.Wood Mackenzie danışmanlık şirketinden Colin Lothian, “Şüphesiz yaptırımların sektör üzerinde etkisi var ama bir felaket oldukları söylenebilir mi?” dedi. Lothian, İran petrol sanayisi çok yetkin bir sektör olduğunu ancak destek ve uluslararası devlerin yatırımı olmadan asla hedeflediği noktalara gelemeyeceğini belirtti.Birçok şirket için İran getirisi çok az olan bir sınav alanı oldu. Yıllar boyunca sektörün uzun vadeli karşılılığı soru işaretlerine neden oldu, son dönemdeki kararlarla bu şüpheler daha da derinleşti. İran’da iç pazardaki talebin karşılanması ve ham petrol ihracatının artırılması için petrol ve doğalgaz üretimiyle rafineri kapasitesinin artırılması gerekiyor.Gelecekte artacak olan petrol ihtiyacını şimdiden öngören Çin, İran’ın ham petrolünün en büyük müşterilerinden biri. Pekin’in karşılaşacağı her türlü zorluğa rağmen bu ticareti sürdürmesi bekleniyor. Çin’in yanı sıra daha tedbirli bir tavır takınsa da Rusya da nükleer enerji alanındaki işbirliği görüşmeleriyle İran’ı rahatlattı. Kremlin, Avrupalı enerji müşterileriyle de arasını bozmak istemiyor. Ancak dünyanın en büyük doğalgaz rezervine sahip Rusya, bu alanda ikinci sırada bulunan ve Nabucco boru hattına büyük katkılar yapabilecek İran’ı gözden çıkaramayacağını da biliyor.İran’la yakın enerji ilişkileri içinde olan bir diğer ülke de Türkiye, hatta İran’ın doğalgaz ihraç ettiği tek ülke Türkiye. Geçen hafta bir Türk şirketiyle İran arasında 1 milyar euroluk bir doğalgaz anlaşması imzalandı ancak Enerji Bakanı Taner Yıldız, belki de Türkiye’nin AB üyelik süreci dolayısıyla, hükümetin anlaşmayla ilgisi olmadığını açık bir dille belirtti.
