The Guardian-Yorum
Avrupa’yı aramak isterseniz kimin numarasını çevirirsiniz? Henry Kissinger’ın bu sorusuna cevap vermek için yürütülen beş yıllık hararetli tartışmaların ardından AB geçen akşam tatmin edici bir karşılık üretmeyi başaramadı. Avrupa Konseyi’nin ilk başkanı, Belçika’nın haiku yazarı başbakanı Herman van Rompuy olacak; Rompuy bırakın dünyayı, kendi ülkesinde bile hâlâ pek az biliniyor. Kıtanın dış politikadaki yüksek temsilcilik makamına da yetenekli fakat tanınmayan İşçi Partisi baronesi Catherine Ashton getirildi; kendisi kapalı kutu olduğu kadar seçilmemiş de birisi. Eski Britanya başbakanı Tony Blair’ın başkan olacaği söylentileri de fos çıktı, tıpkı Avrupa’nın gezegenin dikkatini tekrar üzerine çekme umutları da.
Nihayetinde boşa çıkan bu umut, AB’yi uzun bir kendini yoklama nöbetine tekrar sürükleyen şeyin ta kendisi. 2004’teki anayasa taslağının bütün derdi gözle görülür bir liderlik yaratmaktı, ta ki Hollandalılar ve Fransızlar plana taş koyana dek. Fakat Avrupa’daki yarım milyar insana yeni bir ses vermek arzusu Lizbon Anlaşması üzerinden yaşadı; ki bu anlaşma da neredeyse İrlanda’da mezara giriyordu, doğunun inadıysa bu ay kırıldı. Avrupa Konseyi nihayet sonu gelmeyen dönem başkanlıklarıyla sürüklenmek yerine dinamik bir lider tarafından sağlamlaştırılabilirdi ve Brüksel Ortadoğu, Afrika ve çevre üzerine tartışmalara, ABD dışişleri bakanının gözüne bakabilen bir figürle katılabilecekti. En azından teori buydu. Fakat Blair’ın tartışma yaratan ve sonu baştan belli adaylığı dikkatleri dağıtırken Avrupa sessiz sedasız eski tarzına döndü. Fransa’yla Almanya’nın kapalı kutu bir Belçikalı lehine güçbirliği yapması, tam da geleneksel işleyişe uygundu - sanki İsveçliler, Polonyalılar ve geri kalanlar kulübe hiç katılmamıştı. Papa seçiminde olduğu gibi beyaz duman falan salınmadı, fakat 27 şerefli demokrasinin karara varırken sergilediği gizlilik, neredeyse Vatikan’ı bile şeffaf gösterecek kadar sıkıydı.
Blair başkan olsaydı, ihtiyaç duyulan yıldız ışıltısını getirecekti. Fakat Irak’ı işgal etmek yönündeki feci kararı ve bu nedenle Avrupa’yı bölmesi, onu yarıştan çıkaracak kadar ciddi bir günahtı. Dahası, kıtanın
kalanı bir Britanyalı’nın başkan olmasını hazmetmekte daima zorluk çekecekti, zira Londra hem Avro hem de Schengen Anlaşması’ndan geri durarak birliğe yarı bağlı olmayı sürdürüyor ve sürekli işi yokuşa sürüyor. Fakat büyük Bağdat savaşçısının tek alternatifinin niye illa ki bir ‘Meçhul Adam’ olması gerektiği sorusunun da mantıklı cevabı yok. Sözgelimi, eski İspanya başbakanlarından Felipe Gonzales dünya sahnesinde hâlâ hatırı sayılır bir figür ve başkanlığı cakayla yürütebilirdi. Görevini lekesiz biçimde bırakmadığı doğru, fakat ismi üzerinde ciddi biçimde durulmamasının gerçek sebebi daha ziyade Paris ve Berlin’deki rejimlerin tarafgir eğilimleriyle ilgiliydi.
Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’nin, dar kafalı politikaları kıtanın iyiliği adına aşamaması hayal kırıklığı yarattı ama bu durum Britanya’daki Avrupa tartışmasının yatışmasına pekâla yardım edebilir. Fransa ve Almanya güçlü merkezi liderlik şansını heba etmekle ulus devletlerden oluşan bir Avrupa’yla devam etmekten memnun olduklarının sinyalini verdi. Avrupa diplomatik potansiyelini kullanamayabilir belki, fakat Amerika’yla yarışan ekonomisiyle görmezden de gelinemez. Çevre kirlenmesinden Filistin’e iyicil bir kuvvet olabilir. Geçen akşam kıta birinci ligden bir adım daha uzaklaştı, ABD ve Çin’in ikiz kutbunun hükmettiği bir G-2 dünyasına doğru gidişatı durdurmak konusunda değerli bir şansı kaçırdı. Fakat yine de, ‘Başkan Meçhul’ Çin Devlet Başkanı Hu’yla masaya oturduğunda bile önemli olmayı sürdürecek. (Başyazı, 20 Kasım 2009)
