Haber
1 Ocak 2007’de Avrupa Birliği’ne (AB) katılan Romanya ve Bulgaristan’ın yasal reformlar ve yolsuzlukla mücadelede yeterince başarılı olamadıkları; özellikle Bulgaristan’ın organize suçlarla mücadelede uzun bir yol kat etmesi gerektiği ifade ediliyor. Bu nedenle her iki ülke de Topluluk Yasası’nın hayata geçirilmesinde sorunlar yaşarken Bulgar ve Romenlerin AB vatandaşlarının sahip oldukları hakların tümüne sahip olamadıkları görülüyor.
Her iki üye devlete yardımcı olmak üzere bir İşbirliği ve Tetkik Mekanizması (CVM) hazırlandı. Komisyon katılım anlaşmalarında özel tedbirlerle yer verirken bu iki ülkeye karşı tedbirlere başvurulmasının en son çare olacağının altını çizdi. Uygulamaya alınması halinde Komisyon üye devletlerdeki mahkeme kararlarını reddetme ve sağlanan fonları durdurma yetkisine sahip olacak. Bu tür eşi benzeri görülmemiş bir uygulamanın Bulgaristan ve Romanya’nın itibarını fazlasıyla zedeleyebileceği bildiriliyor.
Daha önceki izleme raporlarıyla karşılaştırıldığında Bulgaristan’ın yasal reformlar ve yolsuzlukla mücadele konusunda AB standartlarının gerisinde kaldığı ancak Komisyon’un geçen Şubat’ta yayımladığı rapora göre Romanya bu konuda daha da yavaş hareket ettiği gözleniyor.
Bulgaristan ve Romanya’nın yıllık raporları Komisyon Başkanı Jose Manuel Barroso idaresinde Komisyon genel sekreterliği tarafından hazırlandı ve Başkan Yardımcısı Jacques Barrot’un onayı alındı. Kısa bir süre önce Fransız Senatosu birliğin son üyelerinin rencide olabileceği konusunda uyarıda bulunarak CVM’nin yeniden elden geçirilmesini tavsiye etti.
Romanya’da partiler arası siyasi desteğin yüksek profilli yolsuzlık davaları için gerekli olduğu belirtilirken Romen meclisinin siyasetçileri yargılanmaktan koruduğu gözlendi. Yeni Bulgar hükümetinden de yolsuzlukla mücadele ve organize suçlara karşı daha güçlü siyasi destek sağlaması bekleniyor.
Sekizer sayfalık metinlere 16’şar sayfalık ilave belgeler eşlik etti. CVM’nin bu iki ülkede isteneni vermeye başladığı dile getirildi.
Romanya için Komisyon ülke yetkililerinin önceki değerlendirmelerde ifade edilen endişelere tepki gösterdiklerini Bulgaristan’da ise olumlu yönde bir değişim görüldüğünü kaydetti.
Yakın bir geçmişte ülke gizli belgelerin basına sızdırılması nedeniyle Komisyon ile gerginlikler yaşamıştı.
Bulgaristan’a gelince, Komisyon 21 dosyanın çalışılmasını beklerken ele alınacak konular arasında organize suçlar ve yolsuzlukla mücadelede yeni stratejiler belirlenmesi ve bu stratejilerin geliştirilmesi, mahkeme kararlarının yayımlanması yer alıyor. Romanya’da ise 16 maddelik bir “yapılması gereken işler” listesinde yeni sivil ve ceza hukuku yasalarının geçirilerek milletvekillerinin cezai soruşturmalar kapsamına dahil edilmesi isteniyor.
Havuç mu sopa mı?
Ancak Avrupa Komisyonu denetimin bütün yasal yaptırımlardaki eksiklikler giderilinceye kadar devam edeceği uyarısında bulunuyor. Kaynakların EurActiv’e verdiği bilgiye göre Komisyon CVM’nin feshiyle iki ülkenin Schengen’e katılımlarının ilişkilendirilmesini tartışmaya açmıştı. Ancak bu fikirden daha sonra vazgeçildi. Bulgaristan ve Romanya 2011’e kadar Schengen bölgesine dahil olmayı hedefliyor.
Komisyon Sözcüsü Johannes Laitenberger komiserlerin denetleme ve Schengen’i ayrı ayrı konular halinde ele almaya karar verdiklerini çünkü iki konu arasında yasal bir link bulunmadığını belirtti.
Ancak kaynaklara göre Komisyon Schengen’e katılımın Sofya ve Bükreş için havuç mu sopa mı kabilinden fikir ayrılığına düştüğünü bildiriyor. Bazı üye devletler ik yeni üye ülke üzerinde Komisyon’un daha sert tutum almasını talep ederken Komisyon Schengen’e bütün referanslardan vazgeçmiş görünüyor.
Bulgaristan Komisyon’un yasal reform konusunda tedbirre başvurmasından korkuyor çünkü bu durumda ülkede alınan mahkeme kararları diğer AB üyesi ülkeler nezdinde geçersiz olacaktı. Sofya’ya gönderilen raporun basına sızması sonucu böyle bir tehdit bulunmadığı ortaya çıktı. Ancak bazı yetkililer rapor yayımlanmadan önce memnuniyetlerini açıklamaktan çekinmediler.
Romanya’nın tepkisi ise daha eleştirel oldu. Romen AP üyeleri raporu daha yayımlanmadan kritik etme yoluna gittiler. AP İlişkileri Bakanı Victor Ronta CVM’nin "modasının geçtiğini ve yetersiz bir bürokratik gereç" olduğunu ileri sürdü.
Aralarında Fransa’nın da bulunduğu kimi ülkeler CVM’nin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini belirtirken Komisyon Bulgaristan ve Romanya’daki reform sürecine birliğin daha fazla destek olmasını salık verdi.
Yeni raporun bir yıl içinde hazırlanması, sonbaharda ise AB’nin iki ülkeye sağlamakta olduğu fonlarla ilgili bir başka raporun hazırlanması öngörüldü.
