Arka plan:
Avrupa Birliği (AB) dönem başkanlığını 1 Temmuz’da üstlenecek olan Fransa’nın altı aylık çok sıkı bir program izleyeceğini belirten yetkililer önceliklerin enerji ve iklim değişikliği, AB Savunma Paktı ve Avrupa Muhaceret Sözleşmesi olduğunun altını çiziyorlar.
Bununla birlikte İrlanda’da Lizbon Antlaşmasının reddi sonrasında bu hedeflerden bir kısmının şu anda bile yeniden gözden geçirilmesi gerekiyor. 24 Temmuz’da Brüksel’de Fransız Uluslararası İlişkiler Enstitüsü (IFRI) tarafından düzenlenecek olan konferansta, yeni AB Antlaşmasının içine düştüğü belirsiz durum göz önünde bulundurularak özellikle adı geçen önceliklerin tartışmaya açılacağı belirtiliyor.
IFRI konferansında bir konuşma yapacak olan Fransa’nın Avrupa İlişkileri Bakanı Jean-Pierre Jouyet Cumhurbaşkanı Sarkozy’nin İrlanda’yı ziyaret sebebinin başarısızlıkla sonuçlanan referandum sonrasında bir durum değerlendirmesi olacağını söyledi.
“Ne istiyorlar?” diye soran Jouyet İrlandalılara bu konuda verilebilecek muhtemel garantilerin neler olabileceğini sıralarken, İrlandalıların vergiler, dini değerler, kğrtaj ya da belli bir konuda yardım gibi konularda tarafsızlıklarının metne eklenebileceğini belirtti. Fransız bakan, “Bundan sonra da Antlaşmayı yeniden müzakereye açıp açmamak gerektiği konusu aydınlanmış olacaktır,” diye konuştu.
AB ülkeleri genelde Lizbon Antlaşmasının yeniden tartışmaya açılmasının Pandora’nın kutusuna benzemesinden korkuyorlar. Ancak İrlanda’daki anketler “hayır”cıların metnin yeniden müzakere edilmesine ilişkin ümitlerini koruduklarını ortaya koyuyor. Aslında İrlandalı seçmenlerin esas endişeli oldukları konuların Lizbon Antlaşmasıyla hiçbir ilgisinin olmadığı da belirtiliyor.
Raydan çıkmış bir tren
Jouyet İrlanda referandumunun “raydan çıkmış bir tren”e benzediğini söylerken Avrupa’nın bütünleşmesi sürecinin hafifi alındığını belirtti. Buna rağmen, Lizbon Antlaşmasının yürürlüğe konulması çağırısında bulunan Fransız bakan, Avrupa eğer küresel ilişkilerde etkili olmak istiyorsa siyaseten tek bir vücut şeklinde hareket etmesini sağlayabilecek belli asgariler üzerinde uzlaşmaya varmalıdır dedi.
Jouyet keza İrlanda’daki halk oylaması ışığında Fransa’nın AB dönem başkanlığı programında bazı değişiklikler yapması gerektiği bilgisini de verdi. Jouyet’e göre en önemli unsur Avrupa savunma sisteminin yeniden yürürlüğe alınması.
Bazı üst düzey konuşmacılar İrlanda halk oylamasından sonra çözüm bulunabileceği üzerinde duruyorlar. Fransa Dış İşleri Bakanlığı Avrupa ile işbirliği masası yöneticisi Pierre Ménat Lizbon Antlaşmasının hala uygulanabilir olduğunu ileri sürüyor. Ancak bu arada AB’nin bazı zor kararlar almasının gerektiğini belirten Ménat, bu kararların komiser sayısının azaltılması ya da Lizbon Antlaşmasına göre 751 mi yoksa Nice Antlaşmasına göre 732 milletvekili mi seçileceğini düşünmeden Avrupa Parlamentosu seçimlerinin yapılması olduğunu söyledi.
Dış Hizmetler’e yeşil ışık
Bununla birlikte Ménat Lizbon Antlaşmasında yer verilen kimi projelerin Antlaşma onaylanmadan hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti. Avrupa Dış Hizmetler (EEAS) bölümünün bunlardan biri olduğuna değinen Fransız yetkili EEAS’ın mevcut AB kurumlarından biri olmaktan çok kendine özgü bir şey olduğunu ve diğer tartışmalardan bağımsız olarak böyle bir bölümün oluşturulabileceğine dikkat çekti.
Avrupa Konseyi’nde görevli bir başka yönetici Jean-Paul Jacqué de EEAS’ın kurulması için yasal bir zemin olmasına gerek olmadığını söyledi. Jacqué AB diplomasi şefinin konumunun Lizbon Antlaşması yürürlüğe girmeden de güçlendirilebileceğini belirtti.
Fransa dönem başkanlığında ele alınabilecek yepyeni fikirler
Bu arada Avrupa Parlamentosu Fransız üyesi Alain Lamassoure İrlandalıların Antlaşmayı reddetmesinden duyduğu üzüntüyü dile getirdiği açıklamasında Avrupa’nın belirlenen hedeflerin yerine getirilmesi için halen on yıl kaybedildiğini ve durumda ikinci bir on yıl kaybedilmesinin ihtimal dâhilinde olduğunu vurguladı.
Bununla birlikte enerji kriziyle mücadeleye yönelik önemli kararlar vermek için henüz çok erken olduğunu belirten Lamassoure yüksek petrol fiyatlarının CO2 yayılımının indirilmesinde yararlı olabileceğini ileri sürdü.
Lamassoure, Fransa dönem başkanlığının İrlanda referandumundaki olumsuz sonuç nedeniyle belirlenen hedefleri yeniden gözden geçirmesi gerektiğine işaret etti. Fransız AP üyesine göre, bu durumda önemli bir ilerleme kaydedilebilecek tek konu Avrupa Muhaceret Sözleşmesi ve üye ülkeler arasında bütçe politikalarının koordinasyonu olduğunu söyledi.
Lamassoure’ye göre üçüncü önemli nokta ise Avrupa vatandaşlığı alanında büyük bir atılım olduğunu Avrupa’nın kendi vatandaşlarının diğer ülkelerdeki haklarının korunmasında yirmi yıl geç kalındığını ifade etti.
Atılacak adımlar:
11 Temmuz: Sarkozy’nin İrlanda ziyareti
15–16 Ekim: Avrupa Konseyi İrlanda’daki referandum hezimetinden sonra yaşanan durumu ele alıyor.
