Arka plan:
Sırp hükümeti imza öncesinde bile ayrılığa düşerken Başbakan Vojislav Kostunica'nın milliyetçi partisi bu tür bir girişimin Kosova’nın bağımsızlık ilanının tanınması demek olacağını ileri sürdü.
Kosova konusunda aşılamayan sorunlar nedeniyle bozulan hükümet ortaıklığı nedeniyle Cumhurbaşkanı Tadiç 11 Mayıs’ta erken seçimlerin yapılmasına karar verdi.
Kostunica’nın seçimler öncesinde anlaşmanın imzalanmaması çağırısına rağmen, her ikisi de Demokrat Parti üyesi olan Tadiç ve Sırp Dış İşleri Bakanı Vuk Jeremic AB ile İstikrar ve Ortaklık Anlaşması’nı (İOA) imzaladılar. Bu anlaşmayla Sırbistan’ın AB ile daha sıkı ticari ilişkileri olması ve AB içerisinde seyahet kolaylığına sahip olması bekleniyor. Söz konusu anlaşma AB üyeliği doğrultusunda önemli bir adım olarak nitelendiriliyor.
AB ile Sırbistan arasında imzalanan anlaşma, Hollanda ve Belçika dış işleri bakanlarının, Sırbistan’ın Uluslararası Savaş Suçluları Mahkemesi (USSM) ile tam işbirliği göstermesi şartına karşı gösterdikleri muhalefetten vazgeçmelerinden sonra mümkün oldu.
Bugünlerde İOA Sırbistan’da seçim kampanyalarının merkezinde yer alıyor. Kamu oyu yoklamaları Avrupa yanlısı ve milliyetçi kampların başa baş gittiğini ortaya koyuyor.
Sırp cumhurbaşkanı anlaşmanın, “Sırbistan’ın geleceğinin Avrupa’da” olduğu şeklinde açık bir mesaj gönderdiğini söyledi. Tadiç daha sonra ülkesinin hedefinin “yılsonuna kadar resmi AB adaylığı” olduğunu belirtti.
Ancak Tadiç ekonomik kapsamlı bu anlaşmanın imzalanmış olmasının ülkesinin Kosova’nın bağımsızlığını tanıması anlamına gelmeyeceğinin altını çizdi. Sırp cumhurbaşkanı Kosovo’nın bağımsızlığını hiçbir zaman tanımayacaklarını belirtti.
Partisi, kamuoyu yoklamalarında az farkla önde giden Başbakan Kostunica ise bu durum nedeniyle oldukça endişeli. İOA’nın imzalanmasının devlet ve anayasa karşıtı bir davranış olduğunu ileri süren Kostunica Sırbistan Parlamentosu’nun gelecek ay yapılacak seçimler sonrasında sözleşmeyi iptal edebileceğini belirtti.
Görüşler:
Sırbistan’ın geleceğinin Avrupa’da olduğunun altını çizen Tadiç, “Sırbistan’I daha büyük ve güçşü bir AB’nin parçası yapma taahhüdümüz konusunda artık şüpheye yer yoktur,” diye konuştu.
Jeremic ise anlaşmaya imza atılmasını Sırbistan ve AB için tarihi bir gün olduğunu söyledi. “İnanıyoruz ki geri dönüşü olmayacak şekilde AB üyeliğine doğru yol alıyoruz.”
Öte yandan, Sırbistan Radikal Parti lideri Dragan Todoroviç Tadiç’in İOA’yı imzalamasının İkinci Dünya Savaşı’ndaki mihver güçlerle anlaşma imzalanmasına benzetti. Todoroviç, partisinin Cumhurbaşkanı Tadiç’in görevden uzaklaştırılmasını talep edebileceğini açıkladı.
AB Genişlemeden sorumlu üyesi Olli Rehn ise Sırbistan’i tebrik ederek İOA’nın müstakbel bir aday ülke için dönüm noktası olduğunun altını çizdi.
“Bu, Avrupa ve Sırbistan için çok önemli bir gün,” şeklinde konuşan Rehn, Sırpların yola devam etmeleri halinde asla yalnız olmayacaklarını söyledi.
Benzer şekilde Avrupa Birliği Dönem Başkanı Slovenya Dışişleri Bakanı Dimitrij Rupel bugün verilen bu kararın “Sırbistan, Sırp halkı ve ülkenin AB üyeliği doğrultusunda büyük bir fırsat olduğunu” söylerken, bunun aynı zamanda Batı Balkanlar’a istikrar getirilmesi yönünde önemli bir katkı olduğunu dile getirdi.
11 Mayıs seçimleri öncesinde Avrupa Parlamentosu Başkanı Hans-Gert Pöttering keza anlaşmanın imzalanmasından duyduğu memnunluğu dile getirirken anlaşmanın imzalanmış olmasının birliğin Sırbistan’ın Avrupa’daki geleceği için çalıştıklarının açık delili olduğunu vurguladı.
Almanya Dış İşleri Bakanı Frank-Walther Steinmeier de Sırbistan’ın AB yolculuğunda güçlükler karşısında Almanya’nın desteğine sahip olduğunu belirtti. Steinmeier ayrıca Sırp seçmenlerin seçimlerde açık bir Avrupa yanlısı tavır almalarını umduğunu da sözlerine ekledi.
Atılacak adımlar:
11 Mayıs: Sırbistan’da parlamento seçimleri.
