Arka Plan:
Avrupalı liderlerin geçtiğimiz Mart ayında enerji ihtiyacının yüzde 20’sinin 2020 yılına kadar biyo kitle, hidro, rüzgâr ve güneş enerjisi gibi yenilenebilir kaynaklardan karşılanmasını öngören bağlayıcı bir anlaşmayı imzaladılar.
2020 yılına kadar ise ulaşımda kullanılan biyo yakıt oranını yüzde 10’a çıkarma hedefi üzerinde mutabakata varan bakanlar, ikinci nesil biyo yakıtların ticari anlamda zaman içinde uygun olması ile mevcut yakıt kalite yasalarının biyo yakıt ile standart yakıtların daha yüksek oranlarda karıştırılmasına izin veren sürdürülebilirlik kıstasları belirlediler.
Gündem Başlıkları:
Kademeli artış
Yeryüzü Dostları-Avrupa’nın (FoEE) hazırladığı taslak yönerge, her bir üye ülkenin yenilenebilir enerji kaynaklarındaki payını ne oranda arttırması gerektiği bilgisini içermemekle birlikte söz konusu kıstaslar aşağıdaki gibi özetlenebilir:
- 2014 yılına kadar her üye ülkenin yenilenebilir enerjiler içindeki payı en az o ülkenin 2005 yılında kullandığı miktar ile 2020 yılı için belirlenen hedefin yüzde 51’i kadarı olması gerekiyor;
- 2016 yılına kadar bu rakamın 2020 hedefinin yüzde 66’sına yükseltilmesi ve
- 2018 yılına kadar da üye ülkelerin 2020 hedeflerinin 2005 yılı oranıyla karşılaştırıldığında yüzde 80’ine ulaşmış olmaları gerekmekte
Ulaşıma gelince, üye ülkelerin 2012 yılına kadar yenilenebilir enerji kaynakları payının yüzde 6,5’ine ulaşmaları bekleniyor.
Tasarıya göre, genel anlamda yenilenebilir enerji kaynaklarının tümü ile ulaşım hedefleri içinde üye ülkelerin keza kendi ısıtma ve soğutma sistemlerinde yenilenebilir enerji kullanımı ile ilgili bağlayıcı ulusal hedeflerini de belirlemeleri beklenmekte.
Ayrıca üye ülkelerden yenilenebilir enerji kaynaklarından ısı ya da elektrik üreten firmalara “kaynak garantisi” vermesi de bekleniyor. Söz konusu garantiler, Komisyon’un üye ülkelerin kendi yenilenebilir enerji hedeflerinde katettikleri yolun bir ölçüsü olarak değerlendiriliyor.
Zorunlu ticaret
Taslak metin ilaveten üye ülkelerin, diğer ülkelerden “kaynak garantisi” satın almak yoluyla yeterli miktarda garanti sahibi olmaya muktedir, hatta buna zorunlu, olabilecekleri bir mekanizma da içermekte.
Metinde ayrıca, “bir AB üyesi ülkenin ara hedefleri 2014, 2016 ya da 2018 yılına kadar ulaşamaması halinde Komisyon “bu üye ülkenin diğer üye ülkelerden kaynak garantisi aktarmasına müsaade etmek doğrultusunda bir karar verebileceği” bilgisine de yer veriliyor.
Aynı üye ülkenin keza diğer ülkelerde piyasaya yeni katılan şirketlere de aynı şekilde ulusal yenilenebilir enerji üreticileri olarak destek planlarından yararlanma hakkı tanıması şartı da getiriliyor.
Bununla birlikte taslağa göre, üye ülkeler diğer ülkelerde, destekli fiyat garantisi gibi bir sistemin sağladığı mali destekten yararlandıysa ya da yararlanmak ise piyasaya yeni katılan firmaların kendi ulusal destek planlarına katılımını reddedebilme hakkına sahip oluyor.
Görüşler:
Avrupa Yenilenebilir Enerji Federasyonu’ndan (EREF) Dörte Fouquet AB çapında bir yenilenebilir enerji sertifikası ticaretinin “Komisyon’un icat edebileceği en kötü seçenek” olduğunu ileri sürerken bu hareketin, “Avrupa’nın kapasitesini kaybetmesine sebep olacağını” söyledi.
FoEE ise taslak metinde “sınırlı” miktarda biyo yakıt sürdürülebilirlik kıstasları olmasını eleştirdi. Organizasyon belli ekosistemlere ve biyo çeşitliliğe yönelik tehditlerin umursanmadığı açıklamasında bulundu. Aynı grup artan gıda fiyatları ile ilgili şikâyetlerini dile getirirken metnin “AB üye ülkelerini ulusal düzeyde daha güçlü kıstaslar sunmaktan alıkoyduğunu” ileri sürdü.
FoEE özellikle metnin ormanlık arazilerin ve çiftçiler için tarım işleme alanlarının yok edilmesini önleyici şartlar içermediğine dikkat çekti. FoEE tarafından yayımlanan bir basın bülteninde, söz konusu taslağın “gelişmekte olan ülkelerdeki insanları zirai yakıt üretiminin olumsuz etkilerinden koruyucu hiçbir şey sunmuyor” ifadesine yer verildi.
Son gelişmeler ve atılacak adımlar:
- 23 Ocak 2008: Komisyon’un yenilenebilir enerjiler çerçeve yönergesi teklif etmesi bekleniyor.
