Haber
Financial Times gazetesine konuşan Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye’nin Birleşmiş Milletler’in İran’a yaptırım kararına harfiyen uyacağını, ancak ABD ve AB’nin daha sert yaptırımlarına uymak gibi bir zorunluluğu olmadığını söyledi. Böylece dün çıkan AB kararına birlikte üyelik için müzakere yürüten Türkiye’nin uymayacağı sinyalini verdi. FT’nin “Türkiye’den İran’a can simidi” başlığıyla haberleştirdiği röportajda Şimşek, “Bir ticaret anlaşması için kaynak gerekiyorsa, bunun bir yolunu bulmak zorundayız” ifadesini kullandı. Haberde ayrıca Uluslararası Enerji Ajansı’nın, bazı yabancı şirketlerin İran’a rafine petrol satmaktan çekinmesinin ardından Tüpraş’ın devreye girdiği doğruladı.
Öte yandan Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanlığı’nın Terörizm ve Mali İstihbarattan sorumlu bakan yardımcısı Stuart Levey, İran’a yönelik yaptırımların çok etkili olduğunu söyledi. Levey BBC’ye yaptığı açıklamada, birçok yabancı şirketin İran ile iş yapmayı reddettiğini belirtti. Bugün Amerika Birleşik Devletleri’nin ardından Avrupa Birliği de İran’a yönelik sert yaptırımlar açıklamaya hazırlanıyor. Bunların İran petrol ve doğal gaz sektörüne yatırımın yasaklanması ve İran mali sektörüyle Devrim Muhafızları’nı hedef alan yaptırımlar olacağı belirtiliyor.
İran: Hazırız
İran yönetimi,nükleer takasa ilişkin ikinci mektubu dün Viyana’daki Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) Başkanı Yukiya Amano’ya sundu. İran’ın UAEK nezdindeki daimi temsilcisi Büyükelçi Ali Asker Sultaniye, Amano ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, “ülkesinin ABD, Rusya ve Fransa’dan oluşan Viyana Grubuyla zenginleştirilmiş uranyum takasına ilişkin görüşmelere başlamaya hazır olduğunu” söyledi. Sultaniye görüşmelerin tarihine ilişkin bir soruya, “Biz hazırız, hemen bugün de görüşebiliriz” yanıtını verdi.
Arka Plan
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin İran’a yönelik yaptırım kararının ardından ABD’nin daha sert yaptırımları meclisinden geçirmesi sonrasında şimdi de Avrupa Birliği, İran’a BM’nin uyguladığından daha sert yaptırımlar için karar aldı.
AB dışişleri bakanlarının dün onay verdiği İran’a ilave yaptırımlar sonucunda,
- Bu ülkenin petrol ve doğalgaz sektörüne yeni yatırım, teknik destek ve teknoloji transferi yasaklanacak.
- İran’a, bankalarına ve sigorta şirketlerine yeni şube yasağı ve büyük meblağlı transferlerde onay alma zorunluluğu gibi yeni kısıtlamalar getirilecek.
- İran şirketlerinin Avrupa’daki varlıklarının dondurulması kolaylaşacak.
- BM Güvenlik Konseyi kararlarına uyum için silah yapımında da kullanılabilen malzemelerin İran’a satışını yasaklayacak olan AB, nükleer faaliyette kullanılacak malzeme taşıdığından şüphelenilen İran gemilerinin uluslararası sularda denetlenebilmesine onay verecek.
İngiltere Dışişleri Bakanı William Hague, ilave yaptırımların nükleer faaliyetleri konusunda müzakerelere girmesi için İran üzerindeki baskıyı artıracağını söyledi. Almanya Dışişleri Bakan Yardımcısı Werner Hoyer ise, “Amaç İran’ı müzakere masasına geri getirmek” diyerek bu yaklaşımı doğruladı.
Rusya da, AB'nin yaptırımını kabul etmiyor
Rusya Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Bu sadece İran'ın nükleer programı konusunda siyasi ve diplomatik çözüm bulma yönündeki ortak çabalarımızın altını dinamitlemekle kalmıyor, aynı zamanda BM Güvenlik Konseyi'nin dikkatli bir şekilde ayarladığı ve koordine ettiği kararları da hafife alıyor" denildi.
Açıklamada, bu çerçevede BM Güvenlik Konseyi dışında İran'a yönelik yaptırımlar uygulanmasının "kabul edilemez" olduğu vurgulandı.
ABD Kongresi'nin tek taraflı olarak 24 Haziran'da kabul ettiği yaptırımlarla ilgili kararının da eleştirildiği açıklamada, "ABD ve AB, bu hareketleriyle işbirliğinin ilkelerine yönelik kibirlerini sergilemektedir" denildi.
