Haber
Gazprom'un yayınladığı basın bültenine göre taraflar 27 Mart’ta imzalanan anlaşma sonrasında Azeri gazının Rusya’ya satılmasıyla ilgili şartların yerine getirilebilmesi için yoğun ve uzun süreli işbirliğinde bulunacaklarını ifade ettiler.
İlk sevkiyatın 2010 yılı Ocak ayında yapılması ve teslim sırasındaki koşulların geçerli olması bekleniyor.
Oslo Uluslar arası Barış Araştırma Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı Pavel K. Baev Azerbaycan’ın Nabucco boru hattı projesinde birinci derecede tedarikçi ülke konumunda bulunması nedeniyle bu projenin Nabucco’yu devre dışı bırakabileceğini ileri sürüyor.
İmzalanan anlaşmanın ardında aslında bir boru hattı projesi bulunduğunu ifade eden Baev’e göre bu proje de tıpkı Nabucco gibi “Prens İgor” operası gibi bir sanat eserinden ismini alabilir. Rus-Azeri boru hattı Azeri gazıyla birlikte Rus gazını da Karadeniz tabanından, Rus Novorossiysk’i kentinden Bulgaristan’ın Varna şehri vasıtasıyla güneydoğu Avrupa’ya taşıyabilir.
Varşova merkezli Doğu Çalışmaları Merkezi’nde görevli enerji politikası analisti Agata Loskot-Strachota EurActiv’e Azeri gazının Rusya’ya veya Rusya üzerinden satılması Nabucco gibi rakip boru hatlarında sevk edilecek gazın hacmini düşürebileceğini ve gerekli teşvikleri zayıflatabileceğine dikkat çekti.
Analist 27 Mart anlaşmasının birkaç ay önce başlayan sürecin bir unsuru olduğunu ancak Bakü’nün başlangıçta bu konuda çekimser olmasına rağmen durumun şimdi değiştiğini ileri sürdü.
“Azerilerin tutumu son dokuz ayda önemli oranda değişti. Rusya-Gürcistan savaşı Moskova’nın Güney Kafkasya’daki elini güçlendirdi ve Batının göreceli olarak zayıf kaldığını gözler önüne serdi. Ayrıca bölgede Azerbaycan’ın müttefiki konumundaki Türkiye’nin tutumundaki önemli gelişmeler de söz konusu. Ankara ve Moskova arasındaki ilişkilerin gözle görülür derecede yoğunlaşması, Kafkaslarda bu iki ülkenin giderek artan işbirliği, değişmekte olan Türk-Ermeni ilişkileri ile Dağlık Karabağ sorunun çözülme ihtimali Güney Kafkasya’da jeopolitik durumun yeniden düzenlenmesine yol açarken Azerbaycan-Türkiye ilişkilerinin gücünüz zayıflattı ve Batı yanlısı Azerbaycan’ı zor durumda bıraktı.”
“Azerbaycan hem AB hem de Rusya’yı daha somut ve ticari açıdan daha cazip tekliflerde bulunmaya zorluyor. Bu da Azeri gazının Rusya’dan bağımsız olarak AB’ye sevkiyatıyla ilgilenen Avrupalı müşterilerin veya şirketlerin fazla zamanı kalmadığı gösteriyor.”
Rusya Türkmenistan’da başarısız mı?
Bu arada Rus basını Türkmenistan Cumhurbaşkanı Gurbanguli Bedimuhammedov’un 25 Mart’taki Moskova ziyaretinin sonuçsuz kaldığını duyurdular. Rus Cumhurbaşkanı Dimitri Medvedev Türkmenistan’dan geçecek bir Batı-Doğu boru hattı inşası konusunda hükümetler arası bir mutabakata varılmasını ümit ediyordu. Bu şekilde Moskova’nın lobi faaliyetinde bulunduğu projede yeni bir gelişmeye varılacağı bekleniyordu.
Plan kapsamında boru hattı kuzeydoğu Türkmenistan’dan kalıntıların Hazar Denizi’ne taşınmasında da kullanılabileceği belirtilirken taraflar RIA Novosti’nin haberine göre böyle bir anlaşmayı henüz imzalamadılar.
Taraflar:
Uluslararası İlişkiler Kafkasya Gözden Geçirmesi’nde görevli Alexander Jackson Nabucco hattıyla ilgili karamsarlığını ifade etti. Jackson da Gazprom’un Bakü ile imzaladığı yeni anlaşmanın önemine dikkat çekti.
“Azerbaycan Avrupa’nın telaşı karşısında giderek hayal kırıklığına uğruyor, Yunanistan ve İtalya ile sürekli ikili anlaşmalar peşinde koşuyor ancak Rusya ve İran’la anlaşmalar konusunda da endişe duyuyor. Şubat’ta Tahran Azerbaycan’ın Şah Deniz gaz bölgesinin ikinci ayağının geliştirilmesine $1,7 milyarlık yatırım yapmayı teklif etti. Azerbaycan ve Gazprom arasında gaz satışına ilişkin resmi görüşmeler başlarken bu durum Batı için endişe verici. Azerbaycan’ın öfkesi diğer tedarikçi ülkelerle flört etmesi noktasına geldi.”
Arka plan:
Nabucco boru hattı AB’nin Rus gazına bağımlılığını Hazar bölgesinden doğal gazın Balkanlar üzerinden Avusturya’da oluşturulacak bir ara merkeze taşınarak azaltması amacıyla hazırlanmış bir proje.
Azerbaycan projede ana tedarikçi ülke olarak yer alırken plan kapsamında gelecekte Ortadoğu’dan gaz ithali ihtimaline de yer veriliyor. Doğal gazın Avrupa’ya Türkiye, Bulgaristan, Romanya ve Macaristan yoluyla aktarılması öngörülüyor.
Boru hattının 2014 yılında faaliyete geçmesi beklenmesine rağmen hattın inşa edilip edilmeyeceği belirsizliğini koruyor. Özel sektörün sürekli olarak projeye destek vermekten çekinmesi, Rusya ve Gürcistan arasında geçtiğimiz Ağustos ayında meydana gelen kısa süreli savaş Nabucco’nun geleceğini tehlikeye atıyor.
Bu konuda Avrupa Komisyonu başarısız kalındığı iddialarını tümüyle reddediyor. Ancak projenin önündeki engellerin sayısı hayli yüksek ki bunlar arasında Rusya’nın petrol ve doğal gaz tekeli Gazprom’un desteklediği Güney Akım projesi de yer alıyor. Son zamanlarda önde gelen enerji uzmanları Nabucco’nın Rusya-Ukrayna gaz anlaşmazlığı nedeniyle uygulamaya konulmasında bir seri zorluklarla karşılaşacağı uyarısında bulunuyorlar.
Nabucco doğal gaz boru hattı Avusturya’nın OMV, Macaristan’ın MOL, Almanya’nın RWE, Bulgaristan’ın Bulgargaz, Romanya’nın Transgaz ve Türkiye’nin Botaş şirketlerinden oluşan bir konsorsiyum. Ancak Bulgargaz, OMV ve MOL aynı zamanda Gazprom destekli Güney Akım projesini de imzalamış bulunuyorlar. Adı geçen şirketlerin böylece çıkar çatışması içerisinde bulunup bulunmadıkları ve aslında Nabucco projesine taahhütlerine ilişkin endişeler artmaya devam ediyor.
Kremlin’le iyi ilişkiler kuran, Gazprom’la uzun vadeli iş sözleşmeleri bulunan ve aralarında Almanya, Fransa ve İtalya’nın da bulunduğu bazı AB hükümetleri yeni boru hattına gerek olmadığını iddia ediyor.
