Arka plan:
Fransa, Almanya ve altı ülke Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan plan çerçevesinde enerji firmalarının Avrupa Birliği (AB) gaz ve elektrik piyasalarının özelleştirilmesi işlevinin tamamlanmasına karşı çıkıyorlar.
Söz konusu ülkeler sundukları alternatif teklifte benzer bir sonucun garanti edilebileceğini ortaya koydular. Almanya ve Fransa’nın öncülüğünde hazırlanan “üçüncü yol” tasarısı Komisyon’un ısrar ettiği “mülkiyet paylaşımı” olarak bilinen enerji şirketlerinin üretim ve iletim tesislerini ayrıştırmalarını hedef alan süreç dışında kalabileceklerini gözler önüne seriyor.
Geçmişte benzer pazarlıkların orkestra şefi olan AP, EPP-ED üyesi Vidal-Quadras, Avrupa Komisyonu, Parlamentosu ve AB üye ülkelerinin enerji özelleştirilmesinde orta yolu bulmaya çalıştıklarını söyledi.
AP Sanayi Komitesi’nde vekillerin 6 Mayıs’ta ilk adımı atarak raportörlüğünü İngiliz vekil Eluned Morgan’ın yaptığı Komisyon’un elektrik iç pazarının tamamlanmasına ilişkin tasarı oylamaya sunuluyor.
Komitenin büyük bir çoğunlukla tasarıya destek vermesi beklenmekle birlikte Vidal-Quadras “Avrupalı mantığı”nın ortaya çıkmasıyla sonunda bir uzlaşma zemini bulunabileceğini söyledi. “Şimdi herkes daha güçlü bir konuma geçiyor ve diğer tarafa baskı uygulamaya çalışıyor. Ancak sonunda normal olarak Avrupalı mantığı işe el koyacaktır.”
Komisyon, tutumunu biraz daha yumuşatarak mutabakat arayışlarına hazır olduğunun işaretini verdi. AB yürütme organı oylama öncesinde Fransa ve Almanya destekli “üçüncü yol” alternatifinin kabul edilebilirliği için koşulları belirledi.
Ortakyaşam dönemi mi başlıyor?
Vidal-Quadras’a göre hem “üçüncü yol” hem de paylaşım seçeneklerinin birlikte uygulanabilmesi mümkün görünüyor.
Vidal-Quadras EurActiv’e verdiği mülakat sırasında, konuyla ilgili olarak, “Bunu çok kesin olarak söyleyemem. Ama sonunda bir mutabakat olacaksa bu her ikisinin birlikte yürüdüğü bir dönem esasına dayalı olabilir,” açıklamasında bulundu.
Ancak yetkili bununla birlikte, Komisyon’un uzlaşmaya yanaşması için “üçüncü yol”un geliştirilmesine pek fazla gerek olmadığını belirtti. Öte yandan 17 Nisan tarihli bir oturumda AB Enerji Komiseri Andris Piebalgs Fransız Senatosu’nda, “Üçüncü yolun kabul edilebilmesi için güçlendirilmesi gerektiğini” belirtmişti.
Vidal-Quadras ikili çözümün kaçınılmaz olduğunu çünkü ulusal koşulların birbirlerinden çok farklı olduklarını anımsattı. “Öyle üye ülkeler var ki mülkiyet paylaşımı tamamen uygulanabilir ama öyleleri de var ki bu mümkün değiş. Kimi üye ülkelerin enerji sektörü tamamen özelleştirilmiş diğerlerininki değil.”
Öte yandan İspanyol raportör mutabakatın yalnızca Fransa’nın EDF ve Almanya’nın E.ON ile RWE gibi entegre olmuş şirketlere vakit kazandıracağını ileri sürdü. “Benim ve birçok meslektaşımın edindiği izlenim şudur ki mülkiyet paylaşımına karşı çıkanlar hali hazırda kaybettikleri bir davayı savunduklarının giderek daha fazla farkına varıyorlar.”
Nisan ayı başlarında AP İç Pazar ve Tüketici Korunumu Komitesi (IMCO) ikili çözüm yaklaşımına destek verdiğini açıklamıştı. 8 Nisan’da sunulan ve bağlayıcılığı bulunmayan bir öneri Almanya ve Fransa’ya destek mahiyetindeydi. Öneriye göre AB ülkelerine basitleştirilmiş mülkiyet paylaşımı gibi daha farklı alternatifler sunulması gerekiyor. Söz konusu teklifi kaleme alan AP üyesi Nickolay Mladenov, “Komitenin de desteklediği teklifimiz altı yıllık bir uygulama sonrasında, bağımsız bir kurumun özelleştirmeye doğru atılacak adımları değerlendirmesidir,” diye konuştu.
Vidal-Quadras’a göre bugün yapılacak oylama sonrasında dramatik sahneler meydana gelmesi muhtemel. “Avrupa siyasetinde her zaman olduğu gibi, son dakikaya kadar oyunun sonucunu bilemiyoruz.”
Atılacak adımlar:
- 6 Mayıs: AP Sanayi, Araştırma ve Enerji Komitesi (ITRE) Morgan Raporunu oylamaya alıyor.
- 6 Haziran: Enerji Konseyi özelleştirme paketi üzerinde siyasal uzlaşı hedefliyor.
- 16–19 Haziran: AP genel kurulunda Morgan Raporu oylanıyor.
- 19–20 Haziran: Brüksel’de AB zirvesi anlaşma için son bir şans sunuyor.
