Haber
Adının gizli kalması şartıyla EurActiv’e verdikleri bilgide uluslar arası enerji uzmanları Batı’yı Kremlin girişimi adıyla bilinen ve AB’nin yabacı enerji politikasını engelleme çabalarını görememekle suçladılar.
“Rusya ile büyük iş yaptıklarını sanan” Avusturyalı, Alman ve İtalyan liderler aslında Kremlin tarafından yönlendiriliyor.
21-22 Mayıs’ta toplanacak AB-Rusya zirvesi öncesi yapılan uyarıların toplantı gündemini sarsacağı bildiriliyor.
MOL siyaset güdümlü
Aynı uzmanlara göre, Kremlin’in siyasi dürtüleri Rus petrol şirketi Surgutneftgas’ın son zamanlarda Macar petrokimya devi MOL’un yüzde 21,2’lik hisse payını ele geçirmesiyle gün yüzüne çıkmış oldu.
Putin’e yakınlığıyla bilinen Surgutneftgas’in bu anlaşma için şirketin piyasa değerinin iki katını yani €1,4 milyarı gözden çıkardığını kaydeden uzmanlar bu girişimin stratejik boyutunun önemsenmediğini ortaya sürdüler.
Anlaşma Macar Başbakanı Ferenc Gyurcsány’nin istifasıyla beliren siyasal kriz ortamında 29-30 Mart’ta imzalandı. Gyurcsány’nin yerine geçen yeni Başbakan Gordon Bajnaj daha sonra varılan anlaşmayı kınadı. “MOL davasında sorun bunun arkasında kimin olduğunu bilmememizdir,” diyen Macar Dış İşleri Bakanı Péter Balázs son EurActiv röportajında Rusların uyguladıkları yöntemin Bizanslılarınkine benzediğini ve Protestan ahlakına uymadığını söyledi.
Avusturya bağlantısı
Diğer Macar yetkililer Rusya’nın aslında MOL’u satın alma teklifi 2007’de reddedilen Avusturyalı petrol ve gaz grubu OMV üzerinden hareket ettiğini ileri sürdüler.
Haziran 2007’de OMV MOL’u satın alma girişiminde bulundu ancak Macar hükümeti teklifi reddetti. Avrupa Komisyonu da bu hasmane devre karşı çıkarak rekabetle ilgili endişelerini dile getirdi.
Daha sonra bu başarısızlık nedeniyle OMV MOL’daki hisselerinin yüzde 21’ini Rus Surgutneftgas’a sattı. Satış sözleşmesi bu yılın Mart ayında imzalanırken MOL tarafından hiç de dostane bir anlaşma olmadığı ileri sürüldü.
Ancak Avusturyalı şirket Moskova tarafından yönlendirildikleri şeklindeki suçlamaları reddediyor. OMV sözcüsü Thomas Huemer 2007’de MOL CEO’su Zsolt Hernadi’nin yaptığı açıklamayı anımsattı. Hernadi, kontrolü OMV’ye devretmek yerine bir Rus firmasının devralmasın tercih edebileceğini söylemişti. Huemer buna istinaden “İşte şimdi bu gerçek oldu,” diye konuştu.
Surgutneft artık MOL’da en büyük hisse sahibi. Ancak Macar yetkeler Rus firmasının hissedarlığını henüz kayıt altına almış değiller. Hissedarların bağımsız niteliğini korumak amacıyla devir teslimden hemen sonra bir hissedarlar toplantısı düzenlenmişti.
Ancak uzmanlar Surgutneft’in MOL’daki Macar yönetimini baskı altına almaya çalışacağını ve Rus ekibi yönetime getireceğini kaydediyor.
Uzmanlara göre takip edilecek strateji Nabucco gaz boru hattı projesinin inşasına engel olmak.
Moskova’da basına konuşan Rus Enerji Bakanı Sergei Shamtko Surgutneft’in Nabucco projesini engelleme iddialarını inkâr ederek, “Surgutneft’in MOL’daki hissesi engelleyici değil. Surgutneft’in Macar hisselerini satın almaktaki çıkarı Rusya’daki sınırlı işletim kapasitesini artırmaktır,” diye konuştu.
Arka plan:
Rusya’nın beşinci büyük ve petrol üretiminde ikinci büyük şirketi Surgutneftgas geçen yıl 35,2 milyon ton petrol üretti. Şirketin yıllık doğal gaz üretimi ise 10 milyar metreküp. Beş üretim tesisi ve dört rafinerisi bulunan Surgutneftgas Batı ve Doğu Sibirya’da stratejik öneme sahip lisansları elinde bulunduruyor.
Geçen yıl Rus siyaset analisti Stanislav Belkovski Alman Die Welt gazetesine röportajında Putin’in adı geçen şirketin hisselerinin yüzde37’sine sahip olduğunu ve hislerin yaklaşık değerinin $20 milyar tahmin edildiğini açıklamıştı.
MOL kendi web sitesinde yayımladığı bildiride artık yalnızca Macaristan’ın petrol şirketi değil aynı zamanda Orta Avrupa’nın da en büyük kuruluşlarından biri olduğunu duyurdu. 1991’de eski devlet tekeli şirketlerin birleşmesiyle kurulan MOL Grubu Macaristan kimyasal madde şirketleri arasında lider konumdaki TVK, Slovak petrol şirketi Slovnaft, Avusturyalı perakende ve toptan satış firması Roth’tan oluşuyor ve Hırvat INA şirketi ile stratejik ortaklığı bulunuyor. MOL ayrıca Orta ve Doğu Avrupa genelinde dolum istasyonları zincirinin de sahibi.
1956’da kurulan OMV ise web sitesinde yayımlanan bilgiler ışığında Avusturya’nın en büyük sanayi kuruluşları ve Avrupa’nın büyüme kuşağındaki enerji gruplarından önde gelenlerinden biri. 2006’daki yıllık satış toplamı €25,54 milyar ola OMV’de çalışan işçi sayısı41,282. 1968’de OMV eski Sovyetler Birliği ile gaz anlaşması imzalayan ilk Batı Avrupalı şirket olma özelliğini de taşıyor.
Son on yılda, OMV bir takım önemli kazanımlara imza attı. Özellikle Romanya’da elde edilen kazançların bir kısmı tartışmalara yol açtı. 2008’de OMV ve Gazprom Avusturya’nın Baumgarten kentinde Orta Avrupa Gaz Merkezi oluşturulması için anlaşma imzaladılar. Baumgarten’in birbirine rakip iki boru hattının gelişiminde stratejik öneme sahip olduğu ifade ediliyor. Bunlardan biri AB destekli Nabucco boru hattı ve diğeri de Rusya destekli Güney Akım. Kimi analistler varılan anlaşmanın Rusya’nın Avrupalı müşterilerini “böl ve yönet” strateji çerçevesindeki gayretlerinin en son adımı olduğunu ileri sürüyor.
OMV ve MOL Nabucco konsorsiyumunun iki üyesi. Ve bu konsorsiyum Alman RWE, Bulgar Bulgargaz, Romen Transgaz ve Türk Botaş şirketlerinden oluşuyor.
