Haber
Gaz anlaşmazlığı nedeniyle Avrupa ilk kez 7 Ocak’ta gazsız kalırken taraflar birbirlerini kaynakları bloke etmekle suçluyor.
Önceki gün Romanya, Bulgaristan, Yunanistan, Makedonya, Sırbistan ve Hırvatistan’a gaz aktarımı tamamen durdu. Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri ise akışta kayda değer düşüşler görüldüğünü bildirdiler.
Rusya ve Ukrayna arasında 2006’da yaşanan benzer bir anlaşmazlık enerji krizine sebep olmuştu.
Rus Başbakanı Vladimir Putin televizyonlara yaptığı açıklama sırasında Gazprom CEO’su Alexei Miller’e gaz transferini yeniden başlatması talimatını verdi.
“Yarın, Moskova saati ile sabah 10’dan itibaren test akışını başlatacağız,” diye konuşan Miller’a Putin’in yanıtı, “Anlaşıldı. İşe başlayın,” şeklinde oldu.
Milyonlarca Avrupalı bir haftadan fazla bir süreyle gaz sıkıntısı yaşarken, bu durumdan en fazla etkilenen ve aralarında Bulgaristan ve Slovakya’nın da bulunduğu ülkelerde kamuoyunda kızgınlık had safhaya ulaştı.
Son gelişmeler ışığında Ukrayna’nın dün anlaşmaya ek madde eklenmesi ısrarından vazgeçmesi üzerine uzlaşma sağlandı. Ukrayna, ek maddede Rusya’ya herhangi bir borcu bulunmadığını iddia ediyordu.
AB, Rusya ve Ukrayna daha önce Rus gazının Ukrayna üzerinden aktarımının 25 uzman tarafından takip edilmesi konusunda hemfikir olmuşlardı. Ancak Rusya Ukrayna’yı gaz çalmakla suçlamıştı. Gözlemciler bu tür iddialar karşısında arabuluculuk görevini yerine getirecekler.
Buna rağmen Moskova ve Kiev arasındaki esas sorunlara hala çözüm bulunmuş değil. Taraflar ne Ukrayna üzerinden Rusya’dan ithal edilen gaz fiyatı konusunda ve ne de Moskova’nın Kiev’e ödeyeceği transit ücreti konusunda anlaşmaya varamadı. Ayrıca gecikmeler için ödenecek ek bedellerin miktarının da bir karara bağlanması gerekiyor. “Teknik gaz” adı verilen ve boru hatlarında basıncın sağlanması sorunu da çözüm bekliyor.
Yolsuzluk ‘asıl sorun’
Belki de en önemlisi Moskova ve Kiev arasında giderek derinleşen güvensizlik. Kremlin, ülkesinin NATO’ya katılması için uğraşan Ukrayna Cumhurbaşkanı Viktor Yuşenko’yu görmezlikten geliyor. Moskova hükümeti Yuşenko’yu gaz anlaşmalarında yolsuzluk yapmakla suçluyor.
Putin Ukraynalı yetkililerin “gaz fiyatı üzerinde anlaşmaya varılmasının değil birkaç aracıyı kendi saflarına çekmek suretiyle kendi şahsi çıkarlarının peşinde olduklarını ve siyasi kampanyalar için mali kaynak temin etme peşinde” olduklarını ileri sürdü.
Ancak analistlere göre aracıların bulunması her iki ülkenin de yararına. Rusya ve Ukrayna arasındaki aracı RusUkrEnergo herhangi bir boru hattı ya da gaz şirketine sahip değil; bununla birlikte Rusya’nın Ukrayna’ya sattığı doğal gazdan yüzde 20 oranında kazanç elde ediyor.
Gaz anlaşmalarında aracı firmalar AB ülkelerinde de mevcut. Bulgaristan’da aracı şirket Overgas’ın yüzde 50’sine Rus Gazprom sahip. Bu şirket Monitor gazetesinin haberine göre, tüketici fiyatlarını yüzde 30’a varan miktarda arttırıyor.
AB enerji bakanları dün Brüksel’de olağanüstü toplantıda bir araya gelerek gaz krizinden en fazla etkilenen ülkelere ne şekilde yardım edilebileceğini masaya yatırdılar. EurActiv’in Bulgar ortağı Dnevnik gazetesi bugün yayımladığı bir haberde, “Bulgaristan €400 milyon talep ederek gaz depolama tesislerinin genişletileceğini, Yunanistan ve Romanya’ya ulaşan bir boru hattı bağlantısının inşa edileceğini” bildirdi.
'Nükleer tehdit'
Slovakya ve Bulgaristan AB katılım anlaşmaları gereğince kapatılan nükleer enerji santrallerinde bazı birimlerde yeniden faaliyete geçilebileceğini duyurmuştu. Özellikle Slovaklar Komisyon ile istişarelerde bulunmaksızın nükleer enerji kullanımına karşı çıkan ülkelerle ağız dalaşına girişti.
Bir Komisyon sözcüsü AB’nin Slovakya’ya enerji kıtlığını aşması için yardımcı olacağını ve iki hafta önce kapatılan reaktörün tekrar açılmasının “ciddi bir ihlal” olacağını belirtti. Ancak sözcü birliğin ne gibi cezai tedbir alacağı konusunda açıklamada bulunmadı.
