Haber
Pekin yönetimi IMF gibi önemli kuruluşlarda daha fazla yetki talebini sıklıkla dile getirirken Çin ve Rusya doların başat olduğu bir dünya düzeninin artık geride bırakılmasının vaktinin geldiğini dile getiriyorlar.
Büyük Depresyondan bu yana karşılaşılan en ciddi ve giderek daha da kötüleşen ekonomik durgunluk zirveden sonuca götürecek bir belge çıkmasına pek imkân tanımasa da Pekin ve Rusya küresel ekonomik düzende köklü değişiklik taleplerini dile getirmekte gecikmediler.
Ancak G20 zirvesinin diğer “ağır topları” finans piyasalarında daha fazla gerginliğe sebep olmak istemiyorlar.
IMF Başkanı Dominique Strauss-Kahn “Zengin ülkelerin daha fazla harekete geçmeleri ve yer açmaları gerekmektedir. Bu, iki saat içerisinde kazanılacak bir savaş değil ancak G20zirvesinde mücadeleyi başlatabiliriz,” dedi.
Diğer taraftan Moskova G20’ye dolara alternatif para birimi aranması konusunda çağrıda bulunurken Rus Cumhurbaşkanı Dimitri Medvedev aynı çağrıyı hafta sonunda da yineledi.
Kremlin’in web sitesinde yayımlanan Medvedev’in BBC röportajına göre, “Mevcut para sisteminin içinde bulunduğumuz zorluklarla baş edebilmesinin mümkün olmadığı açıktır,” denildi.
Dünyanın en büyük döviz rezervlerine sahip Çin de benzer şekilde geçen hafta Merkez Bankası Başkanı Zhou Xiaochuan’ın ağzından aynı tezi ileri sürdü.
Ancak bu ortaya atılan önerinin en azından Londra zirvesinde taraftar bulacağı anlamına gelmiyor.
Sarkozy: Düzenlemelere odaklanalım
Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’nin yardımcılarından birine göre liderler konuyu ele almayacak çünkü zirvenin amacı finans piyasalarını ve seçmenleri temin etmek, dolara çentik atmak değil. Sarkozy’nin en önemli talebi bugünün aşırı kapitalist dünyasında daha fazla düzenleme.
Aynı yetkiliye göre, “Uzun vadede bu iyi olabilir ancak şimdi belki de en iyisi doların çok fazla değer kaybetmemesi.”
Yeni para birimine gelince, bunun makul bir çözüm olduğuna inanan ekonomistlerin sayısı az değil.
Geçen hafta konuyla ilgili olarak yayımlanan Birleşmiş Millet raporda dolara alternatif para birimi sisteminin IMF’in kullandığı SDR sistemine dayanan bir sistem olarak küresel finansmanın istikrarı ve güç kazanmasına katkıda bulunabileceği kaydedildi.
Nitekim panel başkanlığını üstlenen Nobel ödüllü ekonomist Joseph Stiglitz para birimi değişikliğinin kendisine bunun mümkün olamayacağı söylense de en erken 12 ay içerisinde uygulamaya alınabileceğine inanıyor.
Standard Chartered Bank’ta görevli Çinli ekonomist Stephen Green ise Zhou’nun konuşmasının bir dönüm noktası olduğunu belirtiyor.
Green çalıştığı bankanın müşterilerinden biri için kaleme aldığı yatırım araştırma notunda, “Para biriminde değişiklik konusu tartışmaların ötesine geçse de geçmese de Çin’in artık tartışmalarda daha etkin olma vaktinin geldiğine karar verdiğini” kaydetti.
Yükselen ekonomilere erişme sorununa rağmen Batı da sorumluluklar konusunda ister Çin, ister Rusya, Brezilya veya Suudi Arabistan olsun, “Oynamak istiyorsan karşılığını öde” yaklaşımını benimsiyor.
Zirveye ev sahipliği yapan İngiliz Başbakanı Gordon Brown da G20 toplantılarının duyurulması amacıyla New York’ta yaptığı konuşmada benzer ifadeler kullandı.
Brown, “Çin gibi fazla miktarda para stoklayan ülkeler rezervlerini daha iyi biçimde kullanabileceklerini” söyledi. “Tüm dünyada toplam 7 trilyon dolarlık bir rezerv var. Muhtemelen mali istikrar için bu rezervlerin yalnızca yarısına ihtiyacınız olacak. Gerisi aslında ekonomilerinizin büyümesi için çok daha etkin bir şekilde kullanılabilir. Para biriminin sıkıntı olduğu ülkeleri garanti altına alabilecek sigorta politikası bulabilirsek kanımca Çin ve Rusya’nın ortaya getirdiği sorunun yarısını çözümlemiş oluruz.”
Arka plan:
G20 ülkeleri Londra’da denetim de dâhil olmak üzere küresel finans piyasalarında reformu masaya yatıracaklar.
Geçen yıl Kasım ayında Washington’da gerçekleştirilen küresel finans sisteminin yapısında değişikliğe gidilmesi konusunun ele alındığı G20 zirvesinden sonra Avrupa ve ABD’de ekonomik durgunluk giderek daha ciddi boyutlara tırmanmaya devam ediyor, hükümetleri kapsamlı teşvik paketleri oluşturmaya zorluyor.
16 Mart’ta Rusya Londra zirvesinde ele alınmak üzere kendi hazırladıkları teklifleri yayımladı. Rus yetkililere göre Avrupa Birliği’nin (AB) bu konudaki yaklaşımı olumlu.
Öte yandan Çin Uluslararası Para Fonu’nda (IMF) yükselen küresel ekonomik oyuncu olarak kendi gücüyle orantılı şekilde söz sahibi olmak istiyor. Çinliler ayrıca ABD ve diğer sanayileşmiş ulusların Çin ihracatını engellememeleri ve Washington’un doların düşmesine ve enflasyona izin vermemesini, Pekin’in yüklü borcunun göz ardı edilmemesini talep ediyorlar.
Endişelerini dramatize eden Çin Rusya saflarına katılarak dolara uluslararası alternatif olabilecek yeni bir para birimi belirlenmesi çağırında bulundu.
