Haber
AB’nin bu yıl içinde Kremlin üyeliğinin gerçekleşebileceğini belirttiği açıklamadan birkaç gün sonra Putin, Beyaz Rusya ve Kazakistan ile gümrük birliği planlarını açıkladığı konuşmasında DTÖ katılım görüşmelerinin eski Sovyet komşularıyla bütünleşmesini engellediğini ileri sürdü.
Rusya’nın beklenmedik hareketi üzerine üç eski Sovyet devleti arasında yeni bir anlaşma imzalanması ve 1 Ocak 2010’dan itibaren gümrük birliği oluşturulması bekleniyor.
Kazak ve Beyaz Rus meslektaşları Karim Masimov ve Serei Sidorsky ile düzenlediği ortak basın toplantısında Putin üç ülkenin DTÖ’yü bilgilendirerek kendileriyle ayrı ayrı devam eden müzakerelerin durdurulmasını isteyeceklerini söyledi.
“Bu durum Rus tarafında hayal kırıklığını bir işareti ancak aynı zamanda DTÖ üyeliğinin artık öncelikli olmadığının da ifadesi” diyen Roland Nash Renaissance Capital Yatırım Bankası şef stratejisti konumunda bulunuyor.
Ancak DTÖ ile üyelik görüşmelerinde pek fazla ilerleme kaydedememiş ülkelerle gümrük birliği kurma fikri AB’yi bu konu üzerinde yeniden düşünmeye zorluyor.
Ashton’ın Sözcüsü Lutz Guellner “Bu, Rusya’nın DTÖ ile görüşmeleri üzerindeki potansiyel etkinin ne olduğunu etraflı bir şekilde analiz etme ihtiyacı duyacağımız yeni bir durum yaratabilir” dedi.
Karar aynı zamanda önümüzdeki ay Rusya’yı ziyaret edecek olan Amerikan Başkanı Barack Obama için de bir sürpriz oldu. Obama ve Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev Nisan ayındaki gerçekleştirdikleri görüşmede her iki ülke hükümetlerine Rusya’nın örgüte katılımının sonuçlandıracak şekilde çalışmalarını tavsiye etme kararı almışlardı.
Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin, kısaca BRIC, gelecek hafta Yekaterinburg’da ilk zirve toplantısına katılacaklar. Yetkililer dörtlünün DTÖ haricinde ticaretle ilgili girişimleri araştıracaklarını belirtiyor.
Kazakistan DTÖ ile üyelik müzakerelerine 1996’da başladı ancak katılım sürekli olarak erteleniyor. Dünyanın üçüncü büyük altın ve döviz rezervlerine sahip Rusya ise ekonomik krizi eski Sovyetler bölgesinde nüfuzunu artırmak için kullanıyor.
“Önceliğimiz DTÖ’ye girmek. Ancak bu birleşmiş gümrük birliği şeklinde olmalı ayrı ayrı devletler halinde değil,” şeklinde konuşan Putin AB ile ticaret görüşmelerinin de yeni bir anlaşma çerçevesinde yapılabileceğini kaydetti.
Kafa karıştıran hamle
Rus müzakerecilerin önümüzdeki hafta İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılacak ikili üyelik görüşmelerinin yeni turuna katılmaları bekleniyordu. Ancak Masimov üç ülkenin bundan böyle yeni bir müzakereciler grubu oluşturacağını söyledi.
Ticaret uzmanları böyle bir hamle için zamanlamanın kafa karışıklığına yol açtığını belirtiyorlar. DTÖ’ye bugüne kadar hiçbir ülke grupla halinde tek ve tek bir gümrük birliği altında katılmadı. Teklifin büyük olasılıkla eski Sovyet ülkelerinin örgüte katılımını daha da geciktirmesi bekleniyor.
Rus Maliye Bakanı Alexei Kudrin bu hamlenin Nisan’da IMF konferansında sinyalini vermesine rağmen sözleri o tarihlerde pek ciddiye alınmamıştı. Pazartesi günü Kudrin yeni katılım müzakerelerinin 2010’da başlayacağını açıkladı.
Adı geçen olası gümrük birliği içerisindeki anlaşmazlıkların bu konuyu daha da karmaşık hale getirebileceği belirtiliyor. Rusya Salı günü Beyaz Rusya’dan ithal edilen süt mamulleri yasağının süresini uzattı. Süt ihracatından milyarlarca dolar kazanana Beyaz Rusya geçen yıl Rus pazarında yüzde 4’lük bir paya sahip oldu.
Nash “Rusya’nın eski Sovyetlerle gümrük birliği oluşturma arzusunun kısa vadede çok önemli bir hedef” olduğunu söyledi.
Arka plan:
Rusya, 153 üyeli DTÖ dışındaki en büyük ülke. Uluslar arası Para Fonu (IMF) Haziran başında Rusya’nın örgüte katılma çabalarında hız kaybettiği uyarısında bulunmuştu.
4 Haziran’da AB Ticaret Komiseri Catherine Ashton Rus Ekonomi Bakanı Elvira Nabiullina’nın Moskova’nın DTÖ’ye katılımının bu yıl sonuna kadar gerçekleşebileceği yönündeki açıklamasına katıldığını söylerken her iki tarafında bu konuda ortak bir anlayış geliştirdiklerini kaydetti.
Rusya daha önce ABD ve AB’nin siyasi nedenlerle Rusya’nın örgüte üyeliğini engellemeye çalışmakla suçladı.
