AB liderleri, Nisan ayı başında Londra’da gerçekleşen G-20 zirvesinin ardından, küresel finans piyasalarında daha sıkı düzenlemeye gidilmesi konusunda anlaşmaya vardılar.
Adımlar
Ekim 2008: Avrupa Komisyonu, başkanlığını eski IMF Yönetim Direktörü Jacques de Larosiere’in bulunduğu geçici bir üst düzey finansal denetim grubu atadıEurActiv 23/10/08).
15 Kasım 2008 Washington’da gerçekleşen G-20 zirvesinde küresel finans piyasalarının reforme edilmesi için 5 maddeli bir eylem bir planı açıklandı.
25 Şubat 2008: De Larosiere’in grubu raporlarını açıkladı.
5 Mart: Avrupa Komisyonu G-20 için önerisini masaya yatırdı.
19-20 Mart: AB zirvesinde, G-20 için ortak bir tutum konusunda uzlaşıya varıldı.
2-3 Nisan: Londra’da G-20 zirvesi gerçekleşti
Nisan 2009 : Komisyon hedge fonlar, özel sermaye, perakende yatırım ürünleri ve finansal hizmetlerde ücretlendirme konusundaki önemlerini açıklayacak
Mayıs 2009 sonuna kadar: Komisyon, Avrupa finansal denetim paketini sunacak.
Haziran 2009 : De Larosiere raporunda uzlaşı sağlanması bekleniyor.
Haziran 2009 : Komisyon, “Krizi önleyici erken müdahale araçları” üzerine bir Beyaz Kitap ile ihtiyatlı sermayenin nitelik ve niceliğini artıracak yasal öneriler sunmayı amaçlıyor
2009’un ilk yarısı: Komisyon hedge fonlar ve özel sermaye üzerine yasal önerileri hazırlamış olacak
2009 bitmeden önce, AB’nin finansal düzenleyici önlemlerine ilişkin onayını sonlandırması bekleniyor.
Özet:
Küresel ekonomik krizin reel ekonomi üzerindeki yankıları, Avrupa çapında işsizlik oranlarındaki artışla birleşince daha da şiddetli bir hal aldı. Kimi AB üyesi ülkeler krizden daha da ağır yara aldılar. Örneğin Macaristan için Uluslararası Para Fonu IMF, AB ve Dünya Bankası 25.1 milyon dolarlık ekonomiyi kurtarma paketi üzerinde anlaşmaya vardılar.
Krizden etkilenen diğer ülkelerden İrlanda’nın Başbakanı Brian Cowen gelecek iki yılda halkın yaşam standartlarında yüzde 10’luk bir düşüş olacağını söylerken, Romanya uluslar arası kuruluşlardan 20 milyar dolarlık bir kurtarma paketi aldı.
Halkın cevabı : Teşvik mi regülasyon mu?
Kriz ülkeleri, fiskal teşviklerin büyüklüğünü artırmadan yana olanlar ve regülasyon yapılarında düzenlemeye gitmek isteyenler olmak üzere ikiye ayrılmış durumda. Obama yönetimindeki ABD hükümeti, Avrupalı partnerlerinden teşvik planlarının büyüklüğünü artırması konusunda baskı yaparken, Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, regülasyon konusunda küresel bir uzlaşıya varmak için çaba harcamayı tercih ederek ABD’nin çağrılarına direniyor.
Fransa-Almanya çizgisi, Londra’da gerçekleşen G-20 öncesinde de küresel finans piyasalarını regüle edecek sıkı kuralları ve vergiye sığınmayı içeren ortak bir strateji benimseyemeyen AB liderleri arasında revaçta olan yöntem. Fakat yine de ABD’nin önerdiği fiskal teşvik planı hakkında da ek taahhütlerde bulunmadılar.
Konu başlıkları:
AB halen finans piyasaları, bankalar ve sigorta şirketleriyle ilgili düzenlemelerin daha sıkılaştırılması için alınacak tedbirlerin onay sürecinde. Bu tedbirler arasında:
Avrupa finans denetim paketinin Mayıs 2009 sonundan önce onaylanması bekleniyor. Pakette iki unsur yer alıyor:
· Makro ihtiyati tedbirler: Finans sisteminin bir bütün olarak istikrarının gözetileceği Avrupalı yapının kurulmasıyla ilgili tedbirler.
· Mikro ihtiyati tedbirler: Avrupa finans denetim sisteminin yapısına ilişkin teklifler.
Sermaye piyasalarının ve piyasa aktörlerine ilişkin düzenlemeler:
Avrupa Komisyonu sermaye piyasalarının ve piyasadaki aktörlerine çekidüzen verilmesi konusunda “önce emniyet” yaklaşımını benimsiyor. Komisyon bu çerçevede Avrupa veya ulusal düzenleme sistemlerinin yetersiz veya eksik kaldığı boşlukları dolduracak.
· Kredi derecelendirme kuruluşları: Kredi derecelendirme şirketlerinin yüksek riskli ipotekle desteklenen kefaletlerin gerçek değerlerini göstermekteki başarısızlıkları sektörde daha geniş çaplı düzenlemeleri gerekli kıldı. Komisyon Kasım’da ilgili teklifleri sundu ve Nisan’da nihai onay bekleniyor.
· Hedge fonları ve özel sermaye: Hedge fonları, özel sermaye ve diğer piyasa aktörlerinin düzenleme ve denetim standartlarının belirlenmesi için kapsamlı bir yasal yöntemin bulunması (Nisan 2009’da hazır olması gerekiyor.)
· Krizden korunma: Krizden korunma için erken müdahale araçları üzerine bir beyaz tebliğ
· Türevler: Türevler ve diğer karmaşık yapıya sahip ürünlerle ilgili bir raporda Komisyon’un mali istikrar ve şeffaflığın artırılması yönündeki girişimleri ele alınıyor. (Rapor Haziran 2009’da bekleniyor.)
· İhtiyat sermayesi: Ticari portföy faaliyetlerinin ve karmaşık menkul kıymet dönüşümlerinin nitelik ve niceliğinin artırılmasına yönelik yasal teklifler Haziran 2009’da ve likidite riskinin, aşırı eğilimlerin 2009 Sonbahar’ında dile getirilmesi bekleniyor.
· Denetleme kuralları: 2009’da başlatılan eylemlerle birbiriyle uyumlu düzenleme kurallarının belirlenmesi hedefleniyor.
Perakende finans ürünleri
Ekonomik kriz nedeniyle bankaların iflasıyla hesap sahipleri giderek daha kısıtlı kredi imkânlarına sahip olmaya başladı. Bu konularla ilgili siyasi mutabakatı sağlamayı umut eden Komisyon önümüzdeki yıl ilgili girişimlerde bulunacak:
· Perakende yatırım ürünleri: Perakende Yatırım Ürünleri Bildirisi’nde piyasanın koruyucu tedbirlerinin etkinliğini tartışıyor. Metnin Nisan 2009’da yayımlanması bekleniyor.
· Yatırımcı ve ticari müşteri korunumu: Komisyon 2009 Sonbahar’ında banka hesap sahiplerinin ve sigorta poliçesi sahiplerinin desteklenmesi için alınması gereken tedbirleri açıklayacak.
- Sorumlu kredi: Sorumlu borç verme ve alma ile ilgili tedbirlerin 2009 Sonbahar’ında açıklanması bekleniyor.
Risk yönetimi ve idari ödemeler
Komisyon mali kuruluşlarda risk yönetimini geliştirmeyi ve ödeme teşviklerine çeki düzen vermeye hazırlanıyor.
· Müdürlere hizmet karşılığı yapılan ödemeler: Komisyon 2004 yılında sunulan ilgili ödemelere ilişkin tavsiyeleri yeninde gözden geçiriyor. Metnin Nisan 2009’da yayımlanması bekleniyor.
· Mali hizmetler ödemesi: Finans Hizmetlerine yapılacak ödemelere ilişkin yeni tavsiye metninin Nisan 2009’da açıklanması bekleniyor. Bunu Sonbahar 2009’da ihtiyat yönetim çerçevesinde ödeme planlarını içerecek yasal teklifler takip edecek.
Piyasayı istismar edenlere karşı yaptırımlar
Piyasayı istismar edenlere karşı uygulanacak yaptırımların daha etkin hale getirilebilmesi için Komisyon’un aşağıdaki adımları atması bekleniyor:
· Piyasa istismarı: Piyasa İstismarı Yönergesi’nin gözden geçirilmiş şekli 2009 Sonbahar’ında yayımlanacak.
· Yaptırımların kuvvetlendirilmesi: Komisyon Sonbahar 2009’da yaptırımların uyumlu ve daha iyi uygulama çerçevesinde nasıl güçlendirilebileceğine ilişkin tekliflerde bulunacak.
Sigorta
Sigorta düzenleme reformunda sona yaklaşılıyor:
· Ödeme kabiliyeti II: Bu yönergede sermaye taleplerinde “sabit oran”a alternatif riske dayalı yeni bir yaklaşım benimsenirken denetim mevzuatlarında reforma gidilmesi ulusal denetleme kurulları arasında işbirliğinin artırılması hedefleniyor. Tasarı Avrupa Parlamentosu’nda 22 Nisan’da oylanacak.
Görüşler
AB İstihdam ve Sosyal İşlerden Sorumlu Komiser Vladimir Špidla:“Ekonomik kriz küresel bir kriz ve tüm dünyadaki istihdam piyasalarını vuruyor. Sorunun toplumsal etkileriyle başa çıkabilmek ve işlerini kaybeden insanlara yardımcı olabilmek için küresel çözümler bulmalıyız. Önceliğimiz elimizden geldiğince insanları işlerinde tutabilmek ve becerilerini geliştirmelerini sağlamak ki böylece yeni iş imkanına sahip olabilsinler. Eylem planımızı küresel seviyede koordine ederek, uluslararası yönetişimi geliştirmede insan boyutunun tartışmaların ana ekseni olduğundan emin olabiliriz.
Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy yazdıkları mektupta “Öncelikle yeni bir küresel finans yapısı oluşturulmalı. Avrupa Birliği ortak bir tutum belirlemeli ve konuya ilişkin öncü olmalıdır” dediler.
Financial Times’a konuşan ABD Başkanı Barack Obama da G-20 liderlerinin krizle mücadele için ortak bir tutum takınılması ve birlik olunması çağrısında bulundu.
Avrupa Parlamentosu’nda 24 Mart’ta bir konuşma yapan İngiltere Başbakanı Gordon Brown, Avrupa’yı bir zamanların Washington Konsensusu’nu günümüze uygun yeni bir konsensusla değiştirmede öncü bir rol kazanması gerektiğini söyledi. (EurActiv 25/03/09). Brown ayrıca, dünya çapında koordine edilmiş fiskal ve parasal bir teşvik planı çağrısında bulunarak, bu planın her ülke tarafından benimsendiği takdirde iki kat daha etkili olabileceğini bildirdi.
Gordon Brown’un Avrupa Parlamentosu’nda konuşma yaptığı gün Bank of England başkanı Mervyn King, İngiliz hükümetinin fiskal önlemler alırken “ileri adım atmada dikkatli olması” gerektiğini söyledi ve aşırı önlemlerin fiskal açığı artırabileceği uyarısında bulundu.
İngiliz parlamentosunda konuşmadan önce King, “şüphesiz ki önümüzdeki iki ya da üç sene boyunca büyük fiskal açıklarla karşı karşıya kalacağız” açıklamasında bulundu.
Nobel ödüllü ekonomist Paul Krugman 17 Mart’ta Brüksel’de Avrupa’nın kriz verdiği yanıtın tamamen uygunsuz olduğunu söyledi ve kıtanın daha büyük ve ileriye dönük bir teşvik paketi ortaya çıkarması gerektiğini bildirdi. (EurActiv 19/03/09).
Amerikan ekonomisinin 1929’daki “Büyük Bunalım”dan “2. Dünya Savaşı adını verdiğimi küçük fiskal genişleme” ile toparlandığının altını çizen Krugman, bunun gerekli olan teşvik boyutu hakkında ipucu verebileceğini söyledi. ‘Avrupa için GSMH’nın %4 ‘ü oranındaki teşvik tamamen “uygunsuz”’ şeklinde konuştu.
