Haber
Bu hattaki tren yolculuğu 1980’lerde Yugoslavya’nın en çok tercih edilen seyahat şekillerinden biri aynı zamanda çok kültürlülüğün ve zevkin sembolüydü.
13 Aralık’ta üç vagonlu bir tren eski Yugoslavya’nın altın çağını yaşadığı eski demiryolu hizmetinin yerini adı. On yedi yolcuyla hareket eden trende yolculardan yalnızca dokuzu Saraybosna’ya gidiyor.
Yeni ekspres trenin bir vagonu Bosnalı Sırplara, bir diğeri Sırbistan’a ve üçüncüsü de Saraybosna Demiryolu İşletmelerine ait.
Sırbistan, Hırvatistan ve Bosna arasında iki yeni sınır oluşması nedeniyle yolculuk altı yerine sekiz saat sürecek. Ayrıca rayların eskimiş olması ve yenilenecek para bulunamaması da yolculuğu olumsuz yönde etkiliyor.
“Savaştan önce Belgradlılar Saraybosna’ya eğlenmeye gelirdi. Kimilerinin ilişkileri olurdu kimilerinin de arkadaşları. Bosnalı erkekler Belgraglı kızları kesinlikle beğeniyordu,” diyen Saraybosnalı Boba Lizdek “Tito 1980’de öldüğünde bütün okullar o trene binerek Tito’nun mezarını ziyarete gittiler” şeklinde konuşmasını sürdürdü.
"Saraybosna ile Belgrad arasında özel bir bağ vardı; bu aynı dili konuşmaktan ileri gelen bir bağ değil ama aynı düşünce tarzına sahip olmaktan ileri gelen bir bağdı” idyen Belgradlı öğretmen Ljilja Kraus.
O günlerde Belgrad siyaset ve sanayinin en üst düzeyde temsil edildiği 24 milyon nüfuslu ve neredeyse bir düzine etnik gruptan oluşan bir kentti.
Ancak Yugoslavya’nın kültür kapitali Saraybosna idi. Osmanlı tarzı sosyete, yeni dalga müzik ve sansüre uğramayan sanat…
Belgradlı tarihçi PRedrag Markoviç “1984 Kış Olimpiyatları da Saraybosna’yı değiştirdi. İnsanlar Yugoslavya’nın etnisiteler üstünde olduğuna gerçekten inandı” diyor.
Şimdi Sırbistan’ın başkenti olan Belgrad o yıllarda liberal şehirli nüfusa sahipti ancak Hırvatistan ve Bosna’dan kaçan muhafazakâr kırsal kesim mültecilerin akınına uğradı.
Sırbistan’ın savaşlarla ilgili sorumluluklarını reddetmesi ülkenin Avrupa Birliği’ne (AB) girişini yavaşlatıyor.
İnsanca bağları tamir etmek için atılan küçük bir adım
Demiryolu yetkilileri yeni seferin ticari bir gereklilikten çok politik gereklilik olduğunu kaydetti.
Halen iki kent arasındaki ulaşım sekiz saatte bir hareket eden otobüs seferleriyle sağlanıyor.
Tren günde bir sefer yapacak ve gidiş-dönüş bilet €31.
“Trafiğin savaş öncesi düzeye çıkacağını sanmıyorum. En iyi ihtimalle yüzde 50’ye çıkabilir” diyen Namık Hajriç Bosna Federasyonu Demiryolu Teşkilatı’nda görevli bir kondoktör. “Başlangıçta iki yolcu vagonu olacak ve bir de restoran vagonu. İhtiyaç halinde yeni vagon ekleyeceğiz.”
Bosna Sosyal Demokrat Parti yetkilisi Svetozar Pudariç treninin yıpranın insani bağların tamir olabilmesi için atılmış küçük bir adım olduğunu söyledi.
“İki ülke arasındaki ilişkiler her zaman siyasi ve ekonomik çıkarların yükünü taşıdı ama neredeyse yetmiş yıldır devam eden ve ortak bir yaşam tarzını paylaşan insanlar arasındaki bağlar devam edecek.
“Kimileri bu trene ucuz olduğu için binecek. Diğerleri gerekli olduğu veya tren otobüsten daha rahat olduğu için. Ama bazıları kesinlikle korkularını ve önyargılarını geride bırakmak istedikleri için bu trene binecekler.”
Arka plan:
1980’lerde Belgrad eski Yugoslavya’nın başkenti iken Saraybosna Bosna-Hersek’in en güzel şehriydi. Saraybosna 1984 Kış Olimpiyatları’na da ev sahipliği yapmıştı.
Belgrad-Saraybosna arasındaki hızlı tren servisi 1991’de Hırvatistan’da ve 1992’de Bosna’da çıkan savaşlar nedeniyle atıl kaldı. Demiryollarının bir kısmı bombalamalar nedeniyle havaya uçarken etnik Sırplar, Hırvatlar ve Müslümanlar Bosna için birbirleriyle savaşa girişti.
Sırbistan ve Bosna başkentleri arasındaki demir yolları savaş sonrasında yenilendi ancak yolcuların varacakları yere erişebilmeleri için aktarma yapmaları gerekiyordu.
1992-1995 Bosna Savaşı sırasında Sırbistan liderleri silahlanarak Saraybosna’yı üç yıl süre ile kuşatma altına aldılar, binlerce kişiyi öldürdüler.
