Haber
4'e karşı 10 oyla alınan kararın dünya çapındaki ayrılıkçı hareketlere olduğu kadar Belgrat’ın sürüncemedeki AB üyeliği müzakerelerine de etkisi olabilir.
Sırbistan'ın müracaatı üzerine tarihinde ilk defa tek taraflı bağımsızlık ilan eden bir devletin davasına bakan Mahkeme'nin "hukuka uygun" kararı, ayrılıkçı hareketleri kuvvetlendirmesi, Kosova'nın hızla devletleşme sürecini tamamlaması, Sırbistan'ın AB sürecini hızlandırması gibi sonuçlara yol açabileceği kaydediliyor.
2008'de bağımsızlığını ilan eden Kosova'yı BM'ye üye 192 ülkeden sadece 69'u tanıyor. Dünkü kararın ardından Kosova'nın BM üyelik sürecinin hızlanması bekleniyor. Ancak kendi topraklarındaki ayrılıkçı hareketlerden çekinen BM Güvenlik Konseyi'nin iki daimi üyesi Rusya ve Çin ile Hindistan'ın yanı sıra İspanya, Romanya, Yunanistan, Kıbrıs Rum İdaresi ve Slovakya gibi AB üyeleri de Kosova'nın bağımsızlığını tanımıyor.
BM'nin en üst mahkemesi olan Uluslararası Adalet Di-vanı'nın Başkanı Hisashi Owada, milletlerarası hukukta bağımsızlık beyanlarını yasaklayan bir madde olmadığını açıkladı.
AB Bölündü
Avrupa Birliği, Kosova konusunda bölünmüş durumda. Kararın ardından dün Birlik bir açıklama yapıp memnuniyetini dile getirse de üye ülkeler arasındaki görüş ayrılığı dikkat çekiyor.
27 üyeli Birlik'in 5 üyesi Kosova'nın bağımsızlığını tanımıyor. Kosova'nın AB üyeliğine müracaat ettiğinde "tanınma" sorununun büyümesi bekleniyor. Kosova'yı tanıyan başlıca ülkeler: Türkiye, ABD, Japonya, Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Arnavutluk, Hırvatistan, Karadağ, Makedonya. Tanımayı reddedenler: Rusya, Çin, Hindistan, Sırbistan, İspanya, Yunanistan, Romanya, Slovakya, Bosna, Rum Kesimi.
Dışişlerinden Açıklama
Dışişleri Bakanlığı'ndan Uluslararası Adalet Divanı, Kosova'nın bağımsızlık ilanın “uluslararası hukuka aykırı olmadığına” karar vermesine ilişkin olarak, “Balkanlarda kalıcı barış ve istikrarın tesisi ile bölgesel işbirliğinin güçlendirilmesi bakımından söz konusu görüşün "yeni bir fırsat penceresi" olarak mütalaa edilmesi şüphesiz bölgenin yararına olacaktır” açıklamasında bulunuldu. Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 1 Aralık 2009’da başlayan dava süreci neticesinde bir süredir beklenmekte olan istişari görüşünü açıkladığı ve Kosova’nın bağımsızlığının uluslararası hukuka uygun olduğunu karara bağladığı ifade edildi. Açıklamada, “Balkanlarda kalıcı barış ve istikrarın tesisi ile bölgesel işbirliğinin güçlendirilmesi bakımından söz konusu görüşün ‘yeni bir fırsat penceresi’ olarak mütalaa edilmesi şüphesiz bölgenin yararına olacaktır” denildi. Türkiye’nin, Kosova’yı tanıyan ilk ülkeler arasında olduğu hatırlatılan açıklamada şunlar kaydedildi: “Kosova’nın toprak bütünlüğünün ve demokratik değerler üzerine inşa edilmiş siyasi ve toplumsal yapısını9n muhafazası Balkanla için büyük önem taşımaktadır. Esasen, bölgenin Avrupa ve Avrupa-Atlantik yapılarıyla entegrasyonun temel hedefi olarak belirlenmiş olması bu bağlamda sağlam bir zemin teşkil etmektedir. Avrupa bütünleşmesi perspektifinin, bölge ülkelerinin tamamı tarafından paylaşılmakta olduğunu memnuniyetle müşahede etmekteyiz. Bölgenin ortak geleceğini şekillendirmek olan bu vizyon, mevcut sorunların uzlaşma kültürü çerçevesinde çözüme kavuşturulması ve Balkanların barış, istikrar ve refah alanına dönüştürülmesi için gerekli imkanı sunmaktadır. Beklentimiz, söz konusu UAD görüşünün Kosova ve Sırbistan arasında olumlu ve yapıcı bir diyalogun geliştirilmesine matuf gayretlere ivme kazandırmasıdır. Türkiye olarak, bu yöndeki çabalara her türlü desteği vermeye hazırız.”
Arka Plan
1999’da Sırbistan’la etnik Kosova Arnavutları arasındaki iki yıllık savaşı bitiren ve devreye bir BM idaresi sokarak NATO gözleminde bir ateşkes sağlayan 78 günlük NATO bombardımanı ardından Sırbistan, Kosova üzerindeki hâkimiyetini kaybetmişti.
O zamandan beri yaklaşık 2 milyon Arnavut ve 120.000 Sırp, birbirlerine şüphe ile hatta ara sıra düşmanca bakarak Kosova’da Sırbistan’dan ayrı olarak yaşamlarını sürdüre geldiler.
Belgrat Kosova’nın 2008 Şubat’ındaki bağımsızlık ilanını asla tanımadı. Bu anlaşmazlık Sırbistan’ın AB üyeliği müzakerelerinin de gecikmesine neden olmakla birlikte yabancı yatırım çekmesini de engelledi.
NATO yönetimindeki Kosova Koruma Gücü'nde (K-For) görevli 10 bin asker, karar öncesi muhtemel çatışmalar için tedbirler alıyordu. Sırbistan, mahkemenin kararına rağmen ülkesinin Kosova'nın tek yanlı bağımsızlık ilanını hiçbir zaman tanımayacağını açıkladı. Kosova Devlet Başkanı Fatmir Seydiu ise Kosova'yı hâlâ bağımsız ve egemen bir devlet olarak tanımayan ülkeleri mümkün olan en kısa zamanda tanımaya çağırdı.
Gürcistan da aynı mahkemede 2008 yılında Rusya’ya dava açmıştı. Davanın gerekçesi Rusya’nın Güney Osetya eyaletindeki toprakları istila ederek etnik temizlik yapmasıydı.
Çeçen eyaletindeki ayrılıkçıkları bastırması yirmi yılı bulan Rusya her ne kadar isyancı her iki Gürcü bölgesini de bağımsız devletler olarak tanımış olsa da bu yolu çok az devlet takip etti.
