Siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel anlamda gelişimi ve dönüşümü sağlayacak önemli noktalardan biri kadınları girişim yapmaları konusunda desteklemek ve bunu hayatın her alanına cinsiyet eşitliği olarak yaymak olarak değerlendiriliyor.
Son yıllarda Türkiye’de kadın girişimcileri destekleyecek birçok çalışma gerçekleştirilmiş, vakıflar, bankalar bu konuda çalışmalar yapmışlardır. Son zamanlarda da bu alandaki politika, program ve etkinlikler hızla yaygınlaşmakta, kadın girişimcilerin sayısı artmaktadır.
Araştırılan konular:
1) Kadın girişimciliğinin tarihsel süreci
2) Kamu kuruluşları tarafından kadın girişimcileri desteklemek için yapılan çalışmalar
3) Sivil toplum kuruluşlarının kadınların girişimci olmalarını özendiren çalışmalar
4) Son yıllarda uygulanan projeler
1 ) Kadın girişimciliğinin tarihsel süreci
Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde girişimciliğin özendirilmesine özel bir önem verilmektedir. Avrupa Birliği’nde rekabet gücünün artırılması ve girişimcililiğin özendirilmesi amacıyla Türkiye’yi destekleme programları geliştirilmiştir. Aynı şekilde Türkiye’de de son yıllarda girişimcilik kültürünün bireysel bazda ve kurumsal ölçekte geliştiği, yaygınlaştığı ve teşvik edildiği bilinmektedir.
Son teknolojik gelişmeler ve ekonomik beklentiler sayesinde girişimciliğin daha da güç kazandığı ifade edilmekte, özellikle 1980’lerden itibaren hızlı bir gelişme gösteren girişimcilik anlayışının, erkekler kadar kadınların da ilgi alanı içerisine girdiğine dikkat çekilmektedir. Son yıllarda dünyada çalışanların demografik yapısında görülen birçok değişiklik kadınları da etkileyerek onları iş yaşamının vazgeçilmez aktörleri haline getirmiştir.
Sanayi Devrimi’ne kadar kadınların görevleri çok belirgin bir şekilde ev veya el işi olarak belirlenmişken, sonraki dönemlerde kadınların toplumdaki yerinde anlamlı değişimler olmuştur. İşgücüne katılan kadınlar çoğalmış, çalışan karı-koca sayısında yükselme meydana gelmiş ve ailenin geçimini tek başına sağlayan anneler daha sık görülmeye başlanmıştır.
Uluslararası rakamlara bakıldığında, kayıtlı ekonomi içindeki şirketlerin yüzde 25-33’ünün sahiplerinin kadın olduğu görülmektedir. Bu durum Türkiye açısından değerlendirildiğinde, 1995-2009 arasındaki dönemde kadınların kırsal alanda işgücüne katılım oranı, %49.3’ten %35.7’ye düşerken, kentlerde %17.1’den %21.3’e çıkmıştır. Yani çalışmak isteyen kadın sayısının özellikle kentlerde göreli olarak hızla arttığı söylenebilir. Bu durum, kadınların tarımsal faaliyetlerden çok ticari ve ekonomik alanda daha bilinçli girişimcilik faaliyetlerine yöneldiğini göstermesi açısından önemli olarak değerlendirilmektedir.
2) Kamu kuruluşları tarafından kadın girişimcilerin desteklenmesi
Kadın girişimcileri desteklemek üzere kamu kuruluşları tarafından hazırlanan projelerden bazıları şu şekilde sıralanmaktadır:
Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü
Proje Adı: Kadın İstihdamı Desteklenmesi Operasyonu /2009–2011
Programın amacı: Kadınların istihdam edilebilirliklerini arttırmak, onların daha çok ve daha iyi işlere girişlerini kolaylaştırmak ve kadınların işgücüne katılımlarını önleyen engelleri azaltmak amacıyla, özellikle yerel düzeyde, İŞKUR’u daha etkili kamu istihdam hizmeti sunması için desteklemek.
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı
Proje Adı: Kadın Girişimciliği Desteklenmesi Projesi/2007–2009
Projenin Amacı: Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) tarafından yürütülen proje, kadınlar arasında girişimciliğin teşvik edilmesini ve desteklemesini amaçlamaktadır. Proje sonunda 7 kadın girişimci kendi işini kurmuştur.
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı
Proje Adı: Kadın İstihdamını Artırılması Projesi /2009
Proje Amacı: Kadın İstihdamın Artırılması Projesi, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen Katılım Öncesi Mali İnsan Kaynaklarının Güçlendirilmesi Operasyonel Programı kapsamında finanse edilmektedir. Proje ile öncelikli olarak belirlenen bölgelerde kadın istihdamının artırılmasını teşvik edecek çalışmalara destek olması amaçlanmıştır.
2a ) T.C Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü
20 Nisan 1990 tarihinde “Kadın Statüsü ve Sorunları Başkanlığı” adıyla ve Başbakana bağlı olarak kurulmuştur. 25 Ekim 1990 tarih ve 3670 sayılı Kanunla, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı olarak kurulan Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü 24 Haziran 1991 tarihinde Başbakanlığa bağlanarak sorumluluğu, kadın konuları ile ilgili bir Devlet Bakanlığına verilmiştir.
2b) TOBB Kadın Girişimciler Kurulu
Kadın Girişimciler Kurulu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) bünyesinde teşekkül ettiren ve TOBB Yönetim Kurulu’nun alacağı kararlara ışık tutan, kadın girişimcilik konusunda genel politikalar geliştiren ve görüş oluşturmasına katkıda bulunan istişari bir kuruldur.
Kurul aynı zamanda kadın girişimcilere eğitim, kapasite geliştirme desteği ile girişimci fikirlerini hayata geçirmelerinde destek sağlamak üzere kurulmuştur. Bu kurul aynı zamanda da kadınlara kişisel gelişim yollarını öğreterek kariyer geliştirme fırsatları yaratmayı amaçlamaktadır.
2c ) Kadın girişimcilere AB desteği
Avrupa Birliği, Rekabet Edilebilirlik ve Yenilik Programı kapsamında Avrupa Komisyonu tarafından "Kadın Girişimciler için Avrupa Danışman Ağı" isimli bir teklif çağrısı yayınlanmıştır. Bu teklif çağrısının amacı, en az 15 ülkede, ulusal kadın girişimci danışman ağlarının oluşturulmasıdır. Bu ağlar, iş hayatındaki aktif olan veya kadın girişimciliğini destekleyen organizasyonlar tarafından hayata geçirilmiştir.
Oluşturulacak bu ağlar şunları amaçlamıştır:
Avrupa çapında "danışman" olarak görev yapabilecek başarılı girişimcileri belirlemek
Danışmanlık alacak kadın girişimcileri belirlemek.
Hem aynı ülkenin hem de diğer ülkelerin danışmanları ve danışmanlık alacak kişileri arasında "danışmanlık ilişkisinin" kurulmasını sağlamak.
3 ) KAGİDER (Türkiye Kadın Girişimciler Derneği)
KAGİDER Eylül 2002’de 38 kadın girişimci tarafından ülke çapında faaliyet gösteren ve kar amacı gütmeyen bir sivil toplum örgütü olarak İstanbul’da kurulmuştur. KAGİDER bünyesinde bugün farklı sektörlerde aktif olarak çalışan ve değer üreten 200 kadın girişimci üye bulunmaktadır.
Bu örgütün temel amacı; kadın girişimciliği ve liderliğini geliştirmektir. Ayrıca İstanbul’da ve Anadolu’nun farklı illerindeki kadın girişimcilere iş kurma ve geliştirme süreçlerinde eğitim sağlamak ve bunun yanı sıra kadın girişimcilere danışmanlık hizmeti vermektedir. Diğer taraftan genç kadınlar arasında farkındalık yaratma ve başarılı olmalarına destek olmak için kurulmuştur.
2002 yılından bu yana 5000’den fazla girişimcilik ve iş geliştirme projesi değerlendirilmiş, 1300’den fazla kadına eğitim desteği sağlamıştır.
4 )Son yıllarda uygulanan projeler
Kadın girişimciliğine destek olmak için son yıllarda yürütülen bazı projeler şöyle sıralanmaktadır:
4a) Garanti Kadın Girişimcilere Destek Paketi
Garanti Bankası, kadın girişimcilerin işlerini büyütebilmeleri için ihtiyaç duydukları cesaret, iletişim ağı,eğitim ve finansman desteğini ,her sektör için hizmete sunduğu Kadın Girişimciye Destek Paketi’yle karşılamaktadır. Paketten ,belirli bir yatırım projesine sahip olan veya mevcut firmasını genişleterek yerel ve uluslar arası piyasalarda rekabet etmek isteyen kadın girişimciler yararlanabiliyor.
4b) Güneydoğu Avrupa Ülkeleri Kadın Girişimcileri İstanbul’da
Türkiye’nin Güneydoğu Avrupa Ülkeleri İşbirliği Süreci Dönem Başkanlığı kapsamında Garanti Bankası'nın sponsorluğunda“1. Güneydoğu Avrupa Kadın Girişimcilik Forumu düzenlendi ve 11 ülkeden çok sayıda kadın girişimci katıldı. Projenin amacı; kadınların çalışma hayatında daha aktif ve üretken olarak yer almalarını sağlamak, kişisel gelişmeleri ve ülke kalkınmasına yardımlarında etkin rol oynamak. Türkiye’de kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 26, istihdam oranı ise yüzde 22,3 seviyesindedir. Kadın işsizlik oranı ise yüzde 14,3 olmaktadır. İşsizlikle mücadelede ve kadın istihdamının artırılmasında dünyanın pek çok ülkesinde olduğu gibi Türkiye'de de kadın girişimciliğine verilen desteğin, kadın işsizliğinin çözüm araçlarından biri olarak görülmektedir.
4c ) Türkiye’nin Kadın Girişimcisi Yarışması
Garanti Bankası, Ekonomist dergisi ve Türkiye Kadın Girişimciler Derneği`nin ortaklığıyla gerçekleştirilen "Türkiye`nin Kadın Girişimcisi Yarışması” bu yıl 5. kez düzenlendi. Projenin amacı; ülkemizdeki kadınların "girişimci ruhunu" ortaya çıkartarak, Türkiye`deki kadın girişimci sayısının gelişmiş ülkelerin seviyesine yükselmesi için katkıda bulunmak.5 yıldır düzenlenen bu yarışmada gerçek başarı hikayelerini yazan bir çok kadın girişimcinin projeleri değerlendirildi.
Kaynaklar
· Türkiye İstatistik Kurumu http://www.tuik.gov.tr/
· Kadın Girişimciler Yarışması http://www.kadingirisimciyarismasi.com
· Türkiye’de Kadın Girişimciler: Engeller ve Fırsatlar Bağlamında Bir Değerlendirme, Yrd. Doç. Dr. Abdullah Soysal http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/42/1346/15596.pdf
