Avrupa Birliği (AB) Telekom Komiseri Viviane Reding “AB telekon reformu tüketiciye yeni bir rekabet ortamı, bağımsız telekom düzenleme kurulları sistemi, rekabetçi altyapılara yeni yatırım, yeni kablosuz hizmetler ve bütün vatandaşlara erişimi kolay internet seçenekleri sunuyor. Reform ayrıca tek telekom piyasasını etkin rekabeti teşvik ederek ve 27 üye devlette birbiriyle uyumlu yasalar vasıtasıyla güçlendiriyor. Bu şekilde telekom operatörleri, sınır ötesi iletişim hizmetleri ve tüketiciler için yeni fırsatlar doğacak. Reform Avrupa’nın canlı dijital ekonomisine daha fazla hareket getirecek,” diye konuştu.
Avrupa Komisyonu’nun Kasım 2007’de teklif ettiği telekom ağları ve hizmetleri kanunlarından oluşan yeni pakette yapılan 12 en önemli reform üzerinde Avrupa Parlamentosu (AP), Telekom Bakanları Konseyi ve Komisyon 5 Kasım’da mutabakata vardı. Paket AP tarafından 24 Kasım, 2009’da onaylandı.
1. Avrupalı tüketiciye numarasını değiştirmeden sabit ya da cep telefonu hattı operatörünü bir iş günü süresi içerisinde değiştirme hakkı. AB’de şu anda devam eden uyugulamada cep telefonu numarasını değiştirmek ortalama 8,5 gün, sabit telefon numarasını değiştirmek 7,5 gün alıyor. Gelecekte tüketiciler bu işlemleri bir iş gününde yapabilecekler. Ek olarak yeni kanunlar çerçevesinde tüketici ile operatör arasında imzalanan sözleşmesinin süresi 24 aydan uzun olmayacak. Operatörlerin müşterilerine isterlerse 12 aylık sözleşme tekifinde bulunmaları şartı getirilecek.
2. Daha iyi tüketici bilgilendirmesi: Yeni telekom kanunlarına göre tüketiciler abone oldukları hizmetlerle ve özellikle bu hizmetlerle neleri yapıp yapamayacakları konusunda daha iyi bilgilendirilecek. Tüketicilerle yapılan sözleşmelerde asgari hizmet kalite düzeyiyle ilgili bilgilere, hizmetlerin belirtilen düzeyde sağlanamaması durumunda yapılacak geri ödemeler konusunda da ayrıntılı bilgiye yer verilecek. Abone seçenekleri telefon rehberlerinde listelenecek ve yeni hizmet tekliflerinin sunulup sunulamayacağına ilişkin bilgilendirme yapılacak.
3. İnternete erişimde vatandaş haklarının korunmasına ilişkin hüküm: AP’ın ciddi talepleri doğrultusunda ve uzun müzakereler sonrasında yeni telekom kanunlarında artık açıkça üye devletlerin telekom ağları aracılığıyla sunulan her türlü iletişim hizmeti için aldıkları tedbirlerin vatandaşların bireysel özgürlükleri ile temel haklara saygılı olmaları gerekecek. Vatandaş hakları Avrupa Temel Özgürlüklerve İnsan Haklarının Korunması Sözleşmesi ile garanti altına alınıyor. Bu tip tedbirlerin ayrıa demokratik topluma uygun, gerekli ve orantılı olması gerekiyor. Özellikle alınacak tedbirlerde kişiye ait özel alana saygılı olunması bekleniyor. AB üyesi devletlerin internet erişimi sırasında çocuk pornografisi ya da diğer yasa dışı faaliyetlere karşı alacakları tedbirlerle ilgili olarak, AB vatandaşları adil, tarafsız mevzuat uygulamasına tabi olacak, konuşma hakkına ve yasal değerlendirmeleri gözden geçirme hakkına sahip olacaklar.
Reding bu konuda “İnternet serbestisi ile ilgili yeni kanun hükmü Avrupa vatandaşlarının özgürlükler ve hakları konusunda kazandıkları büyük bir zaferin ifadesidir. Meclis ve Konsey arasınaki tartışmalar ayrıca göstermiştir ki artistik yaratıcılık ve fikri mülkiyet ahklarının Avrupa’da korunabilmesi için yeni, daha modern ve daha etkili çareler bulmamız gerekmektedir.
Yasal açıdan sakıncası olmayan teklifler ise politika yapıcılar için öncelik olmalı. “Üç aşamalı yasalar”a göre internet bağlantısının adil ve tarafsız ön bilgilendirme yapılmadan kesilmesi ya da gerekli ve zamanlı yasal gözden geçirmeler olmaksızın erişimin durdurulması kesinlikle yasanı bir parçası olmayacak.
4. Açık ve daha fazla tarafsız ağ erişimini temin edecek yeni garantiler: Yeni telekom yasaları Avrupalı tüketicilere geniş bant hizmet sağlayıcılarının rekabetine imkân verecek şekilde daha fazla seçenek sunuyor. İnternet hizmet sağlayıcıları internette veri akışını sağlayan farklı uygulamaları birbirinden ayırt edebilecek güçlü araçlara sahipler. İnternet trafiğinin yönetimi IPTV gibi yüksek kaliteli hizmetlerin geliştirilmelerini ve güvenli iletişimi gerektirse de aynı teknikler diğer hizmetlerin kalitesini kabul edilemez düzeylere indirebilir ya da piyasada başat konumdakileri güçlendirebilir. Bu nedenle yeni AB kanunlarına göre ulusal telekom yetkelere ağ akış hizmetleri için “tarafsızlık ve serbestlik” unsurlarını dikkate alarak asgari kalite belirleme yetkisi veriliyor. Ek olarak yeni şeffaflık koşullarına göre tüketicilerin sözleşmeyi imzalamadan önce abone olacakları hizmetle ilgili gerekli bilgilerin, hizmet trafiği yönetim teknikleri ve bunların hizmet üzerindeki etkisi yanı sıra bant genişliği ya da mümkün olan bağlantı hızı ile ilgili bilgilerin kendilerine verilmesi gerekiyor.
Komisyon internetin tarafsız kalabilmesi mevcut gücünü ve reform paketi içerisinde sunulan yeni araçlarla ilgili bilgilerin AP ve Bakanlar Kurulu tarafından titizlikle izlenmesini sağlayacak siyasi bir tahhütte de bulundu. Reding, yeni kanunlara göre nette tarafsızlık konusunda ilk başvuru makamının Komisyon olacağını söyledi.
5. Tüketiciye özel bilgilerin kullanılması gibi ihlallere karşı korunması ve spam: Avrupalı vatandaşların mahremiyeti yeni telekom yasalarının önceliği olacak. İsimler, elektronik posta adresleri, banka hesap bilgileri ve özelikle her telefon görüşmeyi ya da internet üzerindeki haberleşme verilerinin kasten veya kazara yanlış kişilerin eline geçmemesine özen gösterilecek. Bu bilgilerin işlenmesi ve saklanmasından operatörler sorumludur. Dolayısıyla yeni kanunlar kişisel veri ihlali konusunda zorunlu bilgilendirmeyi gerekli kılıyor ve bu alanda Avrupa’da ilk yasa olma özelliğini taşıyor. Bir başka deyişle iletişim sağlayıcılar yetkilileri be kendi müşterilerini muhtemel kişisel veri ve güvenlik ihlalleri konusunda bilgilendirmekle yükümlü tutuluyorlar. Bu şekilde, iletişim ağları ve hizmetleri sunan firmaların kişiye özel bilgilerin daha iyi korunması teşvik ediliyor.
Ayrıca mahremiyet ve veri koruma kuralları çerezler ve benzer gereçler için güçlendiriliyor. İnternet kullanıcıları çerezler ve çerezlerin kullanılması halinde kişisel verilere ne olacağı gibi konularda daha iyi aydınlatılacak ve uygulamada kendi şahsi bilgileri üzerinde daha fazla söz sahibi olmaları kolaylaştırılacak. Dahası internet hizmet sağlayıcıları kendi işlerini ve tüketicilerini spammerlara karşı dava açarak korumak üzere yetkilendirilecek.
6 . Acil servislere daha iyi erişim, 112: Yeni telekom yasaları Avrupalıların acil servislere daha kolay ulaşabilmeleri için yeni teknolojilerin kullanıma alınmasını, operatörlerin acil aramaların yapıldığı mahalle ilgili bilgileri daha seri bir şekilde iletmelerini ve “112” acil servisle ilgili daha etkin bilinçlendirme yapılmasını sağlayacak.
Ek olarak sakatların telekom hizmetlerine erişimiyle ilgili hükümler güçlendirilerek, sakatların diğer vatandaşlarla eşit şekilde hizmetlerden yararlanmasına imkân tanıyor. İlk kez AB telekom kanunları sakat aboneler için hizmet ve işlemlerde kolaylık sağlayan terminallerin bu vatandaşların kullanımına açılmasını sağlıyor.
7. Ulusal telekom düzenleyicilerine daha fazla bağımsızlık: Yeni telekom yasaları günlük görevleri sırasında siyasi müdahaleleri ortadan kaldırarak ve düzenleme kurulları başkanlarının gelişigüzel görevden alınmalarına engel olarak ulusal telekom düzenleme kurullarının bağımsızlığını güçlendiriyor.
8. Yeni bir Avrupa Telekom Kurulu adil rekabet ve telekom piyasalarında daha uyumlu düzenlemelerin yapılmasını sağlayacak. Reform tek bir Avrupa telekom piyasasının hayata geçirilmesi için önemli bir fırsat yaratacak: Avrupa Elektronik İletişim Kurulu (BEREC), daha şeffaf ve daha etkili bir yaklaşımla bugün “Avrupa Düzenleyiciler Grubu’nda kapalı kapılar ardında dönen işbirliğine engel olacak. Kural olarak BEREC kararları 27 üye devletin ulusal düzenleme kurulları başkanları arasında oy çokluğuna göre kabul ya da ret edilecek. BEREC, Komisyon’un ulusal düzenleme kurullarının dikkat çektiği çarelerin analizi bağlamında fikir beyanında bulunurken salt çoğunluk aranacak diğer hallerde üçte iki çoğunluk gerekli olacak. Bu tür BEREC kararları bağımsız ve uzman kadrodan oluşan üye devletler üstü bir kurum tarafından hazırlanacak. BEREC ayrıca ulusal telekom düzenleme kurullarının bağımsız çalışmalarını tamamlayabilecek, onlara destek verecek veya tavsiyelerde bulunabilecek, özellikle sınır ötesi düzenlemeler durumunda.
9. Yeni Komisyon telekom piyasalarındaki rekabet çareleri üzerinde söz hakkına sahip olacak: AB’nin yeni telekom kuralları Komisyon’a ulusal düzenleme kurullarının teklif ettiği rekabetle ilgili çözümler konusunda denetleme yetkisi veriyor; örneğin başat bir operatörün ağlarına erişim ya da sabit veya seyyar fiyatlandırmalarla ilgili konularda. Hedef, tek telekom piyasasında rekabeti haksızlaştıracak düzenlemelerdeki tutarsızlıklardan kaçınılması. Komisyon, BEREC ile yakın işbirliği sırasında bir ulusal düzenleme kurulunun sunduğu çözüm taslağının tek pazara uygun olmadığını düşündüğünde aynı düzenleme kurulundan sunduğu teklifi geri çekme ya da değiştirme talebinde bulunabilecek. Yeni yasalar ayrıca cep telefonu fiyatlandırmalarında veya geniş bant erişimiyle ilgili şartlarda uzun süreli anlaşmazlık olması durumunda Komisyon’un tavsiyeler veya bağlayıcı kararlar şeklinde uyum arayan tedbirler alabilmesine de imkân tanıyor.
10. Rekabetle ilgili sorunların giderilebilmesi için işlevler ayrılığı: Ulusal telekom düzenleme kurulları operatörlerden kendi hizmet dallarından iletişim ağlarının ayrıştırılmasını zorunlu kılacak ek yetkilere de sahip olacak. Bu çözümü Avrupa Komisyonu ve üye ülkelerin düzenleme kurulları 2007’den beri destekliyor. İşlevlerin ayrıştırılması piyasalarda rekabeti hızla artırırken yeni ağlara yatırımla ilgili teşviklere de kapı açacak. İşlevlerin ayrıştırılması İngiltere’de Ocak 2006’dan bu yana uygulanıyor. Uygulama sonunda geniş bant bağlantılarında patlama yaşandığı görüldü. Aralık 2005’te 100,000 olan bağımsız hat sayısı üç yıl sonra 5,5 milyona çıktı. Yeni kanuna göre işlevlerin ayrıştırılması İtalya ve Polonya’da olduğu gibi farklı bir ayrıştırma yöntemi deneyen ülkelerin durumlarına da yasal açıklık getirilmiş olacak. Öte yandan tek piyasanın genel yararları, etkili rekabet ve tüketiciye seçim hakkı sunulması teminat altına alınmış olacak.
11. Geniş bant erişiminin Avrupa çapında hızlandırılması: Halen kırsal kesimlerde nüfusun yalnızca yüzde 70’i geniş bant ağ bağlantısına sahip. Reformla birlikte bu “dijital bölünme” yeni fiber altyapı inşaat maliyetlerinin yüksek olduğu kırsal alanlarda radyo spektrumlarının ve kablosuz geniş bant hizmetlerinin artırılması ve üye devletlerin dar bant internet erişimin ötesine hizmet götürmelerine izin veren uygulamalar yoluyla giderilecek.
Telekom reformu özellikle spektrum kullanımında hizmette esnekliğin ve teknolojinin önemini ön plana çıkarıyor, operatörlerin yenilikçi teknolojiler ve hizmetler tanıtmasını daha da kolaylaştırıyor. Artırılmış esneklik sayesinde ekonomik kazanımlar da artıyor ve yıllık GSYİH’da binde birlik artış potansiyeli bulunuyor. Esneklik özellikle Komisyon’un son yayımladığı sayısal ayrıştırmanın ekonomik büyüme ve sosyal yararları konulu bildirge çerçevesinde sayısal bölünmeye izin vererek radyo spektrumunun boşatılmasını sağlıyor.
Telekomlar reform paketine ek olarak Komisyon’un teklif ettiği bir başka reform AP ve Konsey tarafından 16 Ekim 2009’da kabul edildi. Buna göre, operatörlerin daha önce yalnızca GSM hizmetlerine ayrılan GSM bandında işlemde bulunmalarına, başlangıçta 3G ve daha sonra yeni teknolojilerin kullanıma alınması gibi yeni hizmetler sunmalarına imkân tanıyan GSM Yönergesi güncellenecek.
Dolayısıyla bu sektörde tek ağda sermaye maliyetlerinde €1,6 milyarlık tasarruf sağlanabilecek, daha hızlı ve tam 3G erişimi mümkün olabilecek. Yenilenmiş GSM Yönergesi 3G’nin Avrupa’daki kullanımını artıracak. Aralık 2008 itibarıyla Avrupa’da toplam 90 milyon 3G kullanıcısı bulunuyor. En yüksek 3G giriş hızı İtalya, Avusturya, İsveç ve İngiltere’de bulunuyor (toplam abone sayısının yüzde 20’si).
12. Yeni nesil erişim ağlarında rekabetin ve yatırımların teşvik edilmesi: Yeni kanunlarla birlikte yeni nesil erişim ağlarına (NGA) yatırımlara yasal açıklık getiriliyor. Yeni optik fiber ve kablosuz ağ teknolojilerine dayalı bu ağlar daha az kullanışlı bildik bakır oluşumlu ağların yerine kullanılıyor ve daha yüksek hızda internet erişimi sağlıyor. Telekom reformu ayrıca yeni sektörde rekabetin önemini ön plana çıkarıyor, NGA ağlarına erişimindeki riskleri göz önünde bulundurarak teşviklerin muhafaza edilmesine, yatırımcılarla operatörler arasında çeşitli işbirliklerinin kurulmasına imkân tanıyor. Bu şekilde yeni kanun telekom operatörlerinin yaptıkları yatırımlardan adil geri dönüş sağlamalarına yardımcı oluyor. Reform çerçevesinde Komisyon, 2008 ve 2009’da gerçekleştirilen halka istişare sonuçlarına dayanarak 2010’un ilk yarısında NGA ağlarına erişimle ilgili olarak tavsiyede bulunmaya hazırlanıyor. Çeşitli ağ unsurlarının operatörler arasında kullanılmasını ilişkin mevzuat da güncellenmiş bulunuyor. Rekabetin ve hizmetin hem iş sahipleri hem diğer kullanıcılar için iyileştirilmesi NGA ağlarının inşasına dair toplam maliyetlerin düşürülmesine de yardımcı olacak.
Arka plan:
Avrupa telekom reform paketi beş farklı yönergeden oluşuyor ve yeni düzenleme Avrupa Telekom Düzenleme Kurumu’na (BEREC) hayat veriyor. Reforma, 1987 tarihli GSM Yönergesi’nde 3G ve diğer sabit olmayan hizmetlere ait dalga boylarının boşatılmasına yönelik reform isteyen bir yönerge eşlik ediyor.
Reform, ortak karar yoluyla kabul ediliyor. Yani kararı hem AP üyeleri oy çokluğuna göre hem de Bakanlar Kurulu’nda üye hükümetler nitelikli oy çoğunluğuna göre alıyor.
İşlem Komisyon tasarılarıyla başlıyor, AP ve Konsey daha sonra tasarıyı tartışıp değiştirebiliyor. Konsey, AP’ın ikinci okumada onayladığı bütün değişiklikleri bir tanesi haricinde kabul ederse, bir uzlaşma komitesi kuruluyor ve anlaşma aranıyor. Komite, Konsey’de oturan 27 üye ülkenin temsilcilerinden ve 27 AP üyesinden oluşuyor. Yeni internet özgürlüğü hükmüyle ilgili uzlaşma 5 Kasım’da sağlandı. Böylece Komisyon’un reform tasarısını sunmasından iki yıl sonra Bakanlar Kurulu ile AP’ın Kasım 2009’daki genel kurulunda onaylanması sürecine geçildi.
Atılacak adımlar:
- 2010 ilkbaharında BEREC kurulacak. Yine de nihai karar için 27 üye devletin mutabakatı gerekli.
- Telekom yönergelerinin üye ülkelerede Haziran 2011’e kadar ulusal yasalara uyarlanması.
