Kısa Haberler:
AP Ticaret Komitesi’nde üç kez ertelenen oylama 24 Ekim günü nihayet gerçekleştirildi. Parlamento Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması’nın DTÖ ile yapılan bir anlaşmaya eklenmesini onayladı.
Protokol gelişmekte olan ülkelerin ilaç erişimini kolaylaştırmayı hedefliyor. “İlaç sektöründe kapasitesi yetersiz ya da üretim yapılmayan ülkelerde erişimin, AİDS veya sıtma gibi kamu halk sağlığı aciliyetleriyle ilgili durumlarda patentli ilaçları daha ucuz benzerlerinin ithali yoluyla gerçekleştirilmesi bekleniyor.
Komisyon ve Avrupa Konseyi’nin gelişmekte olan ülkelere ucuz ilaç üretimi ve ithaline yardım teminatı AP’yi tatmin etmeyince, kurum bugüne kadar protokolün onaylanmasını engelledi.
Avrupa Birliği (AP) Portekiz dönem başkanlığı 22 Ekim günü çözüm önerisinde bulundu. Bir son-dakika tebliği gelişmekte olan ülkelere ilaç üretim teknolojisinin transferi ve bu ülkelerde ilaç üretimini kolaylaştırmak ve arttırmak için AB’nin mali destek sağlamasını öngörüyor.
Komisyon, Parlamento’nun gelişmekte olan ülkelerle serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde ilaç erişimini kısıtlayıcı kamu sağlığı ve fikri mülkiyet koşullarını protokole dahil etmeme talebini kabul etti. Sözü geçen serbest ticaret görüşmelerinin, Ekonomik Ortaklık Anlaşmaları’nın halen yürürlükte olduğu ülkeler arasında Afrika ülkeleri, Karayip’ler ve Pasifik ülkeleri yer alıyor. AB Ticaret Komiseri Peter Mandelson böyle bir taviz durumuna sebep olmanın Komisyon’un hiçbir zaman niyeti olmadığının altını çizdi. Erika Mann, AP Sosyalist Grup ticaret politikası sözcüsü “Bu tarihi bir zaferdir ve Avrupa Parlamentosu için olağanüstü bir ilerlemedir” açıklamasında bulundu.
Konuyla ilgili AP Liberal rapörtörü Gianluca Susta ise “gerçek mücadelenin HİV/AİDS’e karşı ilaç erişiminde henüz bitmediğini” vurguladı. “Bürokrasi ve çoğu gelişmiş ülkelerin umursamazlığı bu konuda sık karşılaşılan büyük bir engel. Eminim ki konuya yeniden döneceğiz ve duruşumuzu tekrar teyit edeceğimiz durumlarla karşılaşacağız.”
Öte yandan birçok yetkili gerçekten bir fark yaratmak için mekanizmanın çok karmaşık ve zaman alıcı olduğu konusunda endişeli.
Protokolün 2003 yılında kabulünden bugüne Ruanda AİDS tedavisi ithal edeceğini belirten tek ülke oldu. Kanada DTÖ’ye Ruanda’nın ihtiyacı olan patentli ilaç bezerlerinin üretimini resmileştirmeyi kabul ettiğini bildirirken protokolün 1 Aralık 2007’den önce DTÖ üyelerinin üçte ikisi yani 100 üye tarafından onaylanması gerekiyor.
28 Eylül 2007 itirabıyla onay veren ülke sayısı 11: Avustralya, ABD, Hindistan, İsrail, Japonya, Norveç, Filipinler, Kore Cumhhuriyeti, El Salvador, Singapur ve İsviçre.
Ancak DTÖ bitiş tarihini iki yıl daha uzatma kararı aldı.
