GENEL SPONSOR
Avrupa Birliği (AB) maliye bakanları geçtiğimiz yaz yaşanan Amerikan ipotek sisteminden kaynaklanan piyasalardaki kargaşanın tekrarlanmaması için finans kurallarını gözden geçirmeyi ve ülkeler arası banka krizlerine çözüm yollarını geliştirmeyi hedefleyen bir anlaşma konusunda uzlaşmaya vardılar.
Arka Plan:
Dünya genelinde finans piyasaları Amerikan ipotek sisteminde Ağustos başında yaşanan bunalıma takılırken Avrupa Merkez Bankası, İngiltere Merkez Bankası ve Amerikan Merkez Bankası piyasalara fazla miktarda sıcak para transfer ederek olası bir likidite krizini önleyip sistemin aksaksız çalışmaya devam etmesini sağladılar.
Krizin başlangıcından bu yana bankalar birbirlerine borçlarının yüksek olması olasılığıyla kredi sağlama konusunda giderek daha temkinli davranmaya başladılar.
Gerçekten de birkaç mali kuruluş bu konuda kalitesiz ev kredilerinin karmaşık mali araçlar vasıtasıyla iyi krediler gibi görünmesi nedeniyle düşündüklerinden daha fazla risk altında bulunduklarının ayırdına vardılar
İngiliz Merkez Bankası ülkenin en büyük beşinci ipotek kredi kuruluşu Nortern Rock’ı geçen ay müşterilerinin banka hesaplarındaki sıcak parayı Avrupa banka setörünün krizde olabileceği korkusuyla çekmesi üzerine düstüğü mali krizden kurtarmak zorunda kaldı.
Şu ana kadar finans piyasalarında yaşanan bu karmaşa Avrupa ekonomisi üzerinde sınırlı bir etkiye sahip olsa da Uluslararası Para Fonu ABD’nin önümüzdeki yıla ait ekonomik büyümesini hemen hemen yüzde bir oranında azalacağı yönünde bir tahminde bulundu. Ekonomistlerin korkusu ise zincir etkinin Avrupa’da önümüzdeki yıl büyümede yavaşlama olabileceği yönünde.
Konu Başlıkları:
Lüksemburg’da 9 Ekim tarihinde biraraya gelen AB maliye bakanları 15 aylık bir “yol haritası” üzerinde anlaşmaya vararak ülkeler arasında gelecekte çıkması muhtemel banka krizlerine çözüm yollarının geliştirilmesi ve geçtiğimiz yaz yaşanan finansal karmaşanın tekrarından kaçınmak için finans kurallarının değiştirilmesi konusunda uzlaştılar.
Program dört konu üzerinde yoğunlaşıyor:
Şeffaflığın artırılması, özellikle karmaşık mali araçlarla ilgili ve bankaların zorunlu ifşa kuralları konusunda;
Ortak standartlar üzerinde anlaşma yoluyla yatırımların değerlendirilme şekillerinin geliştirilmesi;
Ulusal yetkililer arasında ve ülkelerarası işbirliği anlaşmalarının geliştirilmesi için daha iyi bilgi paylaşımı sağlanarak deneteme mekanizmalarının güçlendirilmesi ve
Kredi derecelendirme kuruluşlarına özel dikkat sarfedilerek piyasa işlerliğinin geliştirilmesi. Derecelendirmeye tabi tuttukları bankalara ücret karşılığında danışmanlık hizmeti veren kredi derecelendirme kuruluşları çıkar çatışmaları ile suçlanırken bu konunun önde gelen sanayileşmiş ülkelerin temsilcilerinden oluşan ve 19-22 Ekim tarihleri arasında küresel finans piyasalarının durumunun ele alınacağı G7 toplantısında da vurgulanacağı belirtiliyor.
AB’li bakanlar ayrıca bir banka krizinin “ekonomi için ciddi bir rahatsızlık” teşkil edip etmediğini belirleyen bir ortak çerçeve düzenlenmesi çağırısında bulunurken Komisyonu daha geniş kapsamlı etkilenmelerin önüne geçebilmek için hükümetlerin yasal olmayan devlet yardımları sağlayıp sağlanmaması konusunun gözden geçirilmesine davet ettiler.
Taraflar:
Portekiz Maliye Bakanı Fernando Teixeira Dos Santos Amerika’daki krizin etkilerinin ne kadar geniş bir alana yayıldığını görmekte bakanların hala zorlandıklarını söyledi. "Krizin etkisini tahmin etmek çok güç. Bu, mevcut koşulların ne kadar süreceğine bağlı. Bu koşullar ne kadar uzun süre devam ederse karmala o kadar fazla olacak demektir.”
AB İç Pazar Komiseri Charlie McCreevy "Son piyasa çalkantısı denetleme yetkilileri arasındaki işbirliği ve uyumun sağlanmasının gerekli olduğunu göstermiştir” dedi.
AB Mali İlişkiler Komiseri Joaquín Almunia, "Güveni artıracağımızı umuyorum çünkü bu durumdan kurtulmak için güven ve gerçek ekonomiye bu durumun yansımalarından kaçınmak kesinlikle gerekli” açıklamasında bulundu.
Fransa Maliye Bakanı Christine Lagarde ise şeffaflığın yeterince iyi olmadığından ve kredi kuruluşlarının derecelendirme konusunda taraf tuttuklarından şikayetçi olurken Avrupa’nın bu kuruluşları denetim altında tutması gerekebileceği çünkü Amerikan Güvenlik ve Değişim Komisyonun ihmali bulunduğunu söyledi.
Lagarde İngiliz Financial Times gazetesine gönderdiği bir mektupta, “Karmaşık mal varlıklarına ait riskinin değerlendirmesi ve bu aktiflerin parçalara ayrılması meselesi giderek zorlayıcı hale gelmektedir. Teşviklerin tarafgir sonuçları ve piyasa temsilcilerinin sorumsuz davranacağı durumların önüne geçmemiz gerekiyor,” değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa Merkez Bankası Başkanı Jean-Claude Trichet az sayıda uluslararası kredi derecelendirme kuruluşunun sorun olduğunu söyledi. “Küresel düzeyde sadece birkaç problemli kuruluş var. Kredi derecelendirmek kuruluşlarının rolünün ne olduğu konusunda değerlendirme yapmak gerekir” dedi.
Son gelişmeler ve atılacak adımlar:
19-21 Ekim 2007: G7 küresel finans piyasaları ile ilgili toplanıyor.
Nisan 2008: Gayri resmi maliye bakanları toplantısı ilk gelişme raporunu ele alıyor.