Avrupa Birliği’ne (AB) üye ülkelerin hükümetleri birliğin önümüzdeki ay yayımlanması beklenen araştırma ve yenilik stratejisinin yayımlanması öncesinde konuyla ilgili çabaları artırıyor. EurActiv Avrupa genelinde küçük işletmelerin yenilikçi ekosistemle nasıl bütünleşebileceklerini mercek altına alıyor.

Yenilikçiliğin Avrupa’yı içinde bulunduğu ekonomik sıkıntıdan kurtarıp sürdürülebilir büyüme eğilimine tekrar dönülmesini sağlayacağı bekleniyor. Avrupa 2020 stratejisinin merkezinde yer alan kavram Avrupa Komisyonu’nun önümüzdeki ay yayımlayacağı yenilikçilik stratejisi ile bir kez daha gündemin en üst sırasına yerleşecek.

Büyüklüklerindeki esneklik nedeniyle yenilikçi Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (KOBİ) piyasaya konuyla ilgili fikirlerin aktarılması için etkin bir yol olarak görülüyor.

Ancak araştırma ve üretim geliştirmenin finansmanında karşılaşılan güçlükler küçük işletmeler sektöründe yenilikçiliği yavaşlatıyor.

Üye ülkelerin hükümetleri küçük şirketlere araştırmaya yatırım yapılması, yenilikçilik merkezlerinin geliştirilmesi, üniversite ve sanayi alanlarının KOBİ’lerle ilintilendirilmesi için iş çevrelerine destek verilmesi şeklinde yardım edilmesi amacıyla bir dizi taslak geliştiriyor.

Eylülde açıklanması beklenen AB’nin yenilikçi stratejisinin bu konulardan bir kısmına atıfta bulunması bekleniyor. Planın iş çevreleri için mi yoksa araştırmacılar için mi hazırlandığına ilişkin tartışmalar ise sürüyor.

İş çevreleri patent korunmasının söz konusu stratejinin kalbinde yer alması gerektiğine dikkat çekerken son taslakta girişimciliğe yeterli vurgu yapılmadığı konusunda eleştiriler dile getiriliyor.

Krizden önce bile Avrupa’da yenilikçilik ekosisteminde sermaye yatırımına erişim sınırlı bir şekilde devam ediyordu. Ayrıca KOBİ’ler mülkiyet haklarının korunmasının pahalıya mal olduğunu düşünürken bir yandan da AB araştırma bütçesinden pay alamama sıkıntısı yaşıyor.

Üye ülkelerin bütçeleri üzerinde ciddi baskılar sürerken yenilikçiliği teşvik edecek AR-GE fonlarının sağlanması için çabalar devam ediyor. Ancak ulusal politikalar AB genelinde değişiklik gösteriyor.

Fransa Almanya’nın izinden gidecek

Yenilikçiliğin Fransa’da yetersiz olduğu görülüyor ve KOBİ’lerin ihracatı artıracak bir takım yöntemler geliştirmesi gerekiyor. Bu konuda Fransa İtalya ve Almanya’nın gerisinde kalıyor. Sonuç olarak AR-GE yatırımlarının kriz dönemlerinde artırılması Fransa için yaşamsal önem taşıyor. AR-GE fonlarına yatırım GSYİH’nın yüzde 2,08’i oldu.

Fransa, KOBİ’lerin daha rekabetçi olmasını sağlamak için Alman modelini benimsemeye karar vermiş bulunuyor. KOBİler ver Ticaret Bakanı Hervé Novelli KOBİ’lerde yenilikçiliği geliştirmede rol oynayan ulusal mülkiyet enstitüsü patentlerini ve araştırma vergi kredisini teşvik ediyor.

Yenilikçi KOBİ’ler birliği Richeliue Komitesi Temmuz 2010’da yayımladığı bir çalışmada araştırma vergi kredisi ve KOBİ’ler için Küçük İşletmeler Sözleşmesi’ni destekleyen üyelerin endişelerini dilere getirdi.

Araştırma vergi kredisi KOBİ’ler konfederasyonu CGPME’ye göre iyi bir düzenleme çerçevesine sembol oldu. Buna rağmen konfederasyonun yerel yenilikçilik komiteleri oluşturarak aşmaya çalıştığı bilgi eksikliği mevcut.

CGPME’nin EurAct,v-Fransa’ya verdiği bilgiye göre, Fransız KOBİ’ler küçük ölçekli olmaları nedeniyle veya vergi sistemi yüzünden sermaye sorunları yaşıyor. Konfederasyon ayrıca günümüzde çok fazla yapının yenilikçilik üzerinde çalıştığını ancak bunun KOBİ’ler için belli bir vizyonu oluşumunu kolaylaştırmadığına dikkat çekiyor.

Almanya yenilikçi firmalara vergi kredisi imkânı tanınmasını istiyor

Almanya Eğitim ve Araştırma Bakanı Georg Schütte Avrupa 2020 peojesinin yenilikçilikle ilgili boşluğu kapatabileceğini söyledi. EurActiv’e verdiği bir röportajda Schütte sanayi ve akademik çevre arasında daha yakın bağların bazı KOBİ’lerin yararlanma umudu taşıdıkları araştırma bulgularının ticarete dökülmesine yardım edeceğini söyledi.

Alman sanayinin sesi Bund der deutschen Industrie (BDI) vergi kredilerinin araştırma yatırımı yapan firmalara uygulanması istediklerini bildirdi.

Bir sözcü “Yenilikçilik Almanya’nın geleceği: Rekabete yol açan fiyatlar üzerinden pazara sevk edilen yenilikçi ürünler ve hizmetler istihdam oluşturulmasında, refahın ve yaşam kalitesinin artışında önemli rol oynuyor… Avrupa Komisyonu üye devletlerden AR-GE harcamalarına malî destek sağlamalarını istedi. BDI, bir firmanın toplam AR-GE harcamalarının yüzde 10’u olacak şekilde vergi kredisi uygulanması çağırısında bulundu.

AR-GE’ye uzun vadeli yatırımlar küçük firmaların öncelikleri arasında yer almıyor; özellikle ekonomik kriz ortamında. KOBİ sektöründe yenilikçilik üzerine bir çalışma KOBİ’lerin yenilikçilikte uzun vadeli yönetimin yetersiz olması nedeniyle bu potansiyeli tam anlamıyla kullanmadıklarını ortaya koydu.

Şirketlerin yalnızca yüzde 30’u işçilerine yeni fikirler geliştirmeleri için fırsat tanıyor ve yüzde 50’den azının tanımlı bir yenilikçilik süreci mevcut. Nitekim firmaların yüzde 60’ı yenilikçiliği uygun şekilde yerine getirme noktasında sorunlar yaşıyor.

İngiltere işletme kültürü geliştirmeyi planlıyor

İngiltere’de önceki hükümet döneminde hazırlanan bir uzman raporunda elit, iş odaklı teknoloji ve yenilikçilik merkezleri kurulması çağırısı yapıldı. Bu yapılar araştırma için tasarlandı ama aynı zamanda KOBİ’lere fon alımı, ticaret ve mülkiyet hakları gibi konularda danışmanlık hizmeti de verileceği bildirildi.

Yeni hükümetin bu politikayı sürdürmesi bekleniyor. Buna rağmen kamu harcamalarının kontrol altına alınması da gerekiyor. İngiliz Çalışma Bakanı Vince Cable bütçede kesintiye gidilecek olmasına rağmen girişimciliğin desteklenmesinin şart olduğunu vurguluyor.

Cable’a bağlı İş, Yenilik ve Beceri birimi açık ve serbest pazarlara destek olmak için çalışmalarını sürdürüyor. Birim ayrıca girişimcilik ve ekonomiye bireysel katılımla istihdam ve yenilikçiliği teşvik ediyor.

Yeni Muhafazakâr-Liberal Demokrat koalisyonu ayrıca “yetenekli olan ve fikirlerini başarılı işlere dönüştürebilen herkesin katıldığı bir işletme kültürü geliştirmeyi taahhüt ediyor. Başlangıç için bir takım teşvikler verileceği bildiriliyor.

İrlanda’dan iş melek fonları portföyü

Bu yıl başında yapılan kabine değişikliği sonrasında İrlanda işletme bakanlığının çalışma alanına yenilikçiliği de ekledi. Hükümet tarafından görevlendirilen bir ekip konuyla ilgili ayrıntılı bir rapor hazırladı.

AB Yenilikçilik Komiseri Maire Geoghegan-Quinn raporu memnunlukla karşılarken gözden geçirmenin devam ettiğini ve yakında bu konuda geri besleme yapılacağını kaydetti. Ekipte sanayi, akademik ve hükümet çevrelerinden temsilciler bulunuyor.

Çalışma grubundan “Amacımız 2020’e kadar İrlanda’nın dünya liderliğine soyunacak yenilikçilik ağırlıklı şirketlere sahip olmasıdır” açıklaması yapıldı.

Hâlen ciddi bir ekonomik durgunluk ve bankacılık kriziyle mücadele eden İrlanda uygun demografik şartlar, eğitim sistemi ve iş dünyasına olumlu yaklaşan çevre düzenlemeye sahip olması gerekçesiyle uzun vadede iyimser bir tavır sergiliyor.

 

Söz konusu raporda melek fonu portföyü çağırısı dillendiriliyor. Portföyde yeni bir sermaye planı ile başlangıç fonlarını teşvik edecek vergi girişimleri seti yer alıyor.

İflâs düzenleme reformuyla girişimcilik cesaretlendirilirken entelektüel mülkiyet sistemlerinin geliştirilmesi ve üretim tasarımına daha fazla önem verilmesi hedefleniyor.

Çek KOBİ’leri AB destekli yenilikçilik projelerine güveniyor

Çek KOBİ’leri yenilikçi firmaların iyi tasarlanmış projeler için AB’den fon talebinde bulunabileceklerini ileri sürüyor. KOBİ’ler ve Sanatkârlar Birliği’nden Karel Havlíček “İyi projelere fon sağlamak çok da gerçek dışı değil” şeklinde konuşuyor.

Ancak teknoloji şirketi PHOENXIA iş geliştirme müdürü Radim Kudla yükselmekte olan firmalara yeteri kadar destek verilmediğini düşünüyor. “Başlangıç için ve küçük işletmeler için daha geniş kapsamlı teşvik programları olsa memnun oluruz.”

Ancak Havlíček Çek KOBİ’lerin genelde ekonomik kriz nedeniyle yenilikçilik yatırımları için para bulamadıklarını kaydediyor. “İlk hedefimiz batan bir gemiyi kurtarmaktır, onun bacasını boyamak değil” diye konuşan Havlíček Çek bankalarının mevcut ekonomi ortamında riske karşı büyüdüklerini belirtiyor.

Güney Moravian Yenilikçilik Merkezi (JIC) Bölgesel Yenilikçilik Strateji Müdürü Chládek ise KOBİ’lerin üniversiteler ve araştırma enstitüleri ile irtibat kurmalarının zor olabileceğini söylerken firmaların genellikle kendi taleplerini yeteri kadar iyi formüle edemediklerini ve üniversitelerle görüşmeler sırasında yeteri kadar esnek olamadıklarını kaydediyor.

Slovakya ‘ılımlı yenilikçi’

2006 rakamlarına göre Slovak firmaların yalnızca dörtte biri yenilikçilik alanında aktif idi. Bu şirketlerin yüzde 56’sında 250’den fazla işçi çalışıyordu. Mikro işletmelerin yüzde 19,2’sinde 50 işçi ve orta ölçekli işletmelerin yüzde 34,4’ünde 250 işçi çalışıyordu.

2009 Avrupa Yenilikçilik Raporu’nda Slovakya’nın orta düzeyde yenilikçilik faaliyetlerinde bulunduğu belirlendi ve 27 ülke ortalamasının altında olduğu kaydedildi.

2009 Inno Policy Trendchart’a göre, Slovakya’nın yenilikçilik faaliyetlerinde zafiyet “kamu ve özel AR-GE harcamalarının, KOBİ’lerin yenilikçiliği kendi bünyelerinde tutmaları, Avrupa Patent Ofisi patentleri, bilgi yoğunluklu ihracatta istihdam ve bilgi yoğun hizmet ihracı” şeklinde beliriyor.

Hükümet verilerine göre, Slovakya GSYİH’nin yüzde 1,2’sini AR-GE ve yenilikçiliğe ayırıyor. Slovakya “Avrupa 2020” stratejisinde yer verilen AR-GE’ye yüzde 3’lük yatırım hedefinin ulaşılamaz olduğu endişesini taşıyor.

Asıl sorun yenilikçilik altyapısı bütçe açığı ve risk sermayesi fonu. Slovakya’da bir bölgenin yenilikçilik potansiyeline katkıda bulunan beş unsur arasında yeterli sinerji bulunmuyor. Bu beş unsur: Üniversiteler, şirketler, medya, hükümet girişimleri ve STÖ’ler.

En yenilikçi fikirler yayımlandı ancak hayata geçirilmesi. Slovakya’da faaliyetlerini sürdüren girişim sermayesi fonları çoğunlukla denetçiler gibi çalışıyor, işle ilgili bilgi ve bağlantı desteği sağlamıyor.

Bu sorunlardan bazılarını dile getirmek üzere yeni bir proje haziran başında uygulamaya konuldu. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerde Yenilikçiliğin Canlandırılması (BISMES) konulu proje KOBİ Gelişim Ulusal Kurumu (NADSME) tarafından destekleniyor. Avrupa İşletme Ağı üyesi NADSME’ye Rekabet-Yenilikçilik Çerçeve Programı’ndan fon aktarılıyor.

Projenin hedefi KOBİ’leri yenilikçilik konusunda bilinçlendirmek, farklı hizmet sağlayıcılar arasındaki bölgesel işbirliğini güçlendirmek, yenilikçilik ve finansmanı için gerekli bilgileri sağlamak.

Bulgaristan’da yenilikçilik uygulamalarında artış

Bulgar şirketlerinin yenilikçilikle ilgili faaliyetleri 2009’da yüzde 71’e çıktı. 2008’de bu değer yüzde 43 olmuştu. İstatistikler 2010 yılı başında yayınlanan ve Bulgar iş çevrelerinin yenilikçilik faaliyetleriyle ilgili bir anketten elde edildi.

“Innovation.bg 2010: Bulgaristan’ın Yenilikçilik Politikası- Gelecek On Yılın Fırsatları” adlı araştırmayı ARC FUND  gerçekletirdi.

Yenilik süreci Bulgar iş dünyasındaki yenilikçilik faaliyetlerinin yüzde 19’unu teşkil ediyor. Geçen yıl yeni ve gelişmiş hizmetler başlatan şirketlerin oranı yüzde 26 oldu. Bulgar KOBİ’lerinin kullandığı teknolojinin büyük bir kısmı yabancı ortaklardan ödünç alınma…

Bulgar girişimcilerin patent ve lisans aktivite sonuçları ülkede uluslararası değere sahip herhangi bir süreç ve ürün yeniliği bulunmadığını gösteriyor.

ARC FUND raporunda Bulgar hükümetinin ekonomik krizden kurtulmak için gerekli en önemli unsur olan yenilikçiliğin desteklenmesi ve ekonomik büyümenin sürdürülebilir olması için aldığı tedbirlerin yetersiz olduğu belirtildi.

Anketin teşhis ettiği sorunlardan biri de yenilikçilik, bilim ve teknoloji geliştirmeye ayrılan AB fonlarının en az miktarda kullanılıyor olması.

ARC FUND program yöneticisi ve Enterprise Europe Network-Bulgaristan koordinatörü Angel Milev eğer AR-GE harcamalarında hedefe ulaşılmak isteniyorsa Bulgaristan’ın yenilikçilik politikasını güncellenmesi ve ekonomi stratejisi ile bütünleştirilmesi gerektiğini söyledi.

© EurActiv 2003-2012.