Avrupa Birliği’nin (AB) 2020 yılına kadar CO2 emisyonlarını yüzde 20 oranında azaltmak gibi oldukça iddialı bir hedef belirlemesine rağmen, 8 Temmuz’da açıklanması beklenen Komisyon tasarılarında üye ülke hükümetlerinin karayolu taşımacılığının sebep olduğu CO2 emisyonlarının maliyetini otoban kullanım ücretlerine yansıtmalarına müsaade edilmediği bildiriliyor.
Arka plan:
AB, ulaşımın “olumsuz dış etkileri” konusunu ilk kez 1993’te gündeme getirmiş ve ağır taşıtların karayollarında sebep oldukları altyapı yıpranmalarının telafisi için otoban kullanım ücretlerine belli bir miktar yansıtılması doğrultusunda bir kanun taslağı hazırladı.
Bu taslak 2006 yılında kabul edilerek yasalaştı. Ancak yasa kapsamı hükümetlerin, trafik tıkanıklığı, kazalar, gürültü ve hava kirliliği gibi gerekçelerle maliyetlerin otoyol ücretlerine yansıtılması şeklinde genişletildi.
Ancak üye ülkeler ve Avrupa Parlamentosu arasında bu konudaki anlaşmazlıkları nedeniyle yasanın son halinin daha iler bir tarihte ele alınmak üzere ertelenmesine karar verildi. Bu amaçla Komisyon’un 10 Haziran 2008’de bir model sunması karara bağlandı. Ancak bu tarih konuyla ilgili komiserlerin devir teslimi nedeniyle biraz daha geciktiriliyor. İtalyan Komiser Antonio Tajani’nin Fransız Komiser Jacques Barrot’dan görevi Haziran 2008 ortasında devraldığı belirtiliyor.
Tasarıların daha geniş kapsamlı bir “çevre dostu ulaşım” paketinin parçası olacağı, konuyla ilgili genel bir bildiri yayımlanacağı ve ilk yönergenin maliyetlerin her bir ulaşım şekline uyarlanması stratejisi için yeniden gözden geçirileceği bildiriliyor.
EurActiv’in ele geçirdiği nihai taslakta bu tür maliyetlerin yol yapımı ve bakım çalışmaları gibi kalemlere zaten eklenmiş olduğu görülüyor.
Bağlayıcı değil
AB üyesi ülkelerin bu tür vergi uygulamakla mükellef değiller ancak istedikleri takdirde 3,5 tondan daha ağır araçlar için 2012 Ocak ayından itibaren maliyet artırımına gidebilecekler. En fazla ne kadar ücret artırımı uygulanabileceği trafiğin yoğun olduğu saatler ve zehirli parçacıklar içeren azot oksit gazlarının emisyonuna bağlı olacağı bildiriliyor.
Geçiş ücretleri ödemelerinin elektronik sistem ile gerçekleştirileceği ve bu şekilde daha rahat bir trafik akışı hedeflendiği de gelen bilgiler arasında yer alıyor. Bununla birlikte 2014 Ocak ayına kadar bir geçiş süreci olabileceği bildiriliyor.
CO2 emisyon ücretleri yaptırımı devam
Kamyon sürücülerine uygulanan CO2 miktarı kadar ücret ödenmesinin genel bir uygulama haline dönüşmesi ihtimali hâlâ mevcut. Komisyon hazırlanmakta olan taslakta hava kirliliği ve gürültü kirliliği ücretlerinin maliyetlere eklenmesinin yarar sağlama ihtimali göz önüne alınmakla birlikte AB Emisyon Ticaret Planı’na ya da Enerji Vergi Yönergesi’nde yer alan ortak yakıt vergisine uygun daha düzenli bir sera gazı indirim düzeyi yakalanmasının hedeflenmesi gerektiğine vurgu yapıyor.
Kesintisiz ulaşım için mali kaynak
Ulusal hükümetler arasında asıl sorunun Komisyon’un maliyetlere yapılan ilavelerden elde edilecek kazancın karayolu ulaşımının kirliliğe katkısının azaltılması, taşıtların CO2 ve enerji kullanım sistemlerinin iyileştirilmesi, alternatif ulaşım yöntemlerinin geliştirilmesine ayrılması konusunda ortaya çıkacağı bildiriliyor.
Ab hükümetlerinin Komisyon’un değil kendi seçtikleri kalemler üzerinden bu kazançların kaynaklara aktarılmasını talep edebilecekleri belirtiliyor.
Beş yıl bekleme süresi?
Komisyon durumu 2013 yılında gözden geçireceğini ve kamyon sürücülerine uygulanan zorunlu CO2 emisyon maliyetlerinin genel yükümlülük haline dönüştürülüp dönüştürülmemesi konusunda karara varacağı bildiriliyor. Ancak Parlamento görüşmelerinde tasarılarda değişiklik istenebileceğine ve AP vekillerinin şu ana kadar yapılan önerilerle tatmin olmadıklarına dikkat çekiliyor.
Atılacak adımlar:
8 Temmuz 2008: Komisyon “Çevre Dostu Ulaşım” paketini sunuyor.
31 Aralık 2010: AB üyeleri için yönergeye itiraz için son tarih.
31 Aralık 2013: Komisyon yönergeyle ilgili ilerlemeleri gözden geçiriyor ve CO2 emisyonunun otoban geçiş ücretlerine dâhil edilip edilmemesini karara bağlıyor.