Avrupa Komisyonu küresel anlamda orman kaybının 2030 yılına kadar önüne geçilebilmesi için uluslararası bir anlaşma imzalanmasına çalışacak. Bu bağlamda yeni hazırlanan “ormancılık paketi”nde yasa dışı ağaç kesiminin engellenmesine ve küresel karbon piyasasında orman kredilerine yer verilmesine ilişkin yeni kurallar yer alıyor.
Arka plan:
Küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 20’sinin sebebi ormanlık alanların yok edilmesi teşkil ediyor. Komisyon tarafından verilen bilgilere göre her yıl 13 milyon hektar ormanlık alan yok oluyor. Yasa dışı yollarla kesilen kerestelerin ticareti dünyada tropikal ormanların kaybedilmesinde birinci sebep olarak görülüyor.
Avrupa Birliği (AB) bu alandaki çabalarıyla Orman Yasası İnfaz ve Ticaret (FLEG) eylem planı çerçevesinde gönüllü anlaşmalar yoluyla yasa dışı kereste elde edilmesinin önüne geçmeye çalışıyor.
Komisyon’un 23 Ocak iklim ve enerji paketinde ormanlık alanlar ve bu alanların yok edilmesi konusuna yer verilmese de adı geçen sektörde emisyon ölçümlerinin doğru yapılabilmesi oldukça güç.
İklim değişikliği ile mücadele kapsamında ormanlık alanların korunmasına ilişkin mevcut AB çabalarına Avrupa Parlamentosu (AP) Çevre Komitesi (ENVI) destek verdi. 7 Ekim’de komite İrlandalı Demokrat üye Avril Doyle’Un hazırladığı raporu kabul eden AP AB Emisyon Ticaret Planı (ETS) çerçevesinde emisyonların yüzde 5 oranında indirilmesine yeşil ışık yakmış oldu. Bir uluslararası iklim anlaşmasının imzalanması yoluyla gelişmekte olan ülkelerde ormanlık alanların korunması da bu kapsam içerisinde yer alıyor.
Bir taraftan AB Çevre Komiseri Stavros Dimas 17 Ekim’de Brüksel’de adı geçen paketi sunarken diğer taraftan da iklim değişikliği ile küresel mücadele ormanlık alanlar ve ormanların yok edilmesi konularına yer verilmesine ilişkin çağrılar yapıldı.
Ağaçların değeri
Kereste ve tomruk ile ormanlık arazilerin satışı ağaç yetiştirilmesinden daha fazla miktarda gerçekleşiyor. Brüksel, Küresel Orman Karbon Mekanizması (GFCM) adı verilen yeni bir fonun gelişmekte olan ülkelere ormanların yok edilmesinin önüne geçebilmeleri için gerekli teşviklerin sağlanmasına yardımcı olacağı beklentisinde.
Bu planlar kapsamında ETS’nin GFCM için başlıca kaynak olabileceği ve 2020 yılına kadar ETS’den elde edilen gelirin yüzde 5’inin €2,2 milyar kaynak temin edebileceği belirtiliyor. Küresel iklim değişikliği anlaşmasını imzalayan hükümetlerin ormanlık alanların yok edilmesine ilişkin kredileri kendi CO2 indirimleri yerine bir pilot program çerçevesinde kullanıyor olabilecekler. Komisyon’dan yapılan açıklamaya göre, aynı sistemi şirketler de 2020’den sonra ilk etapta bir test sonrasında kullanabilecekler.
17 Ekim’de Komisyon tarafından yapılan açıklamada bu sistemin 2030 yılına kadar küresel anlamda ormanlık alanların yok edilmesine karşı uluslar arası bir anlaşmanın esasını teşkil edeceğini belirtti. 2020 yılına kadar tropik ormanlardaki kaybın da yüzde 50 oranında azaltılması planlanıyor.
Tüccarlara çok iş düşüyor
Yayımlanan bir basın bildirisinde, Komisyon’un yasadışı ağaç kesimi, orman ürünleri ticareti yapanlar üzerine bir düzenleme getirilmesi hakkındaki teklifinin kereste ve kereste ürünlerinin ağacın yetiştiği bölgenin ait olduğu ülkenin yasalarına tabi olacağı belirtildi.
Brüksel tüccarlara ait bu tür sorumlulukların AB pazarına girmek isteyen şirketlere güçlü mesajlar göndereceğini umuyor. Sonrasında ise, kuralları ihlal eden tüccarlara ne tür ceza uygulanacağı veya hapis cezası uygulanıp uygulanmayacağı AB üye ülkelerinin sorumluluğunda olacak.
Taraflar:
AP İngiliz Yeşiller üyesi Caroline Lucas Komisyon tasarısını şiddetle eleştirdi. Tasarının yetersiz ve güçlü olmadığından yakınan vekil bu durumun AB’de yasadışı ağaç kesimini arttıracağını ileri sürdü. Lucas Komisyon’un ormanlık alanların korunumu ile ilgili düzenlemeyi yeniden gözden geçirmesi önerisinde bulundu.
Kâğıt ve odun hamuru sanayi kesimi Komisyon planlarına olumlu tepki vermedi.
Avrupa Parke İthalatçıları Federasyonu (EFPI) ise teklifin yasa dışı tomruklara ilişkin düzenlemelerin piyasadaki aktörleri kamu yetkililerine dönüştüreceğini ve delillerin kanıtlanması sorumluluğunun tedarik zincirinin yanlış halkasında olacağını belirtti
İlgili sivil toplum örgütleri de planları eleştirdi.
Dünya Doğal Hayatı Koruma (WWF) Örgütü Komisyon’un ormanlık alanların yok edilmesi yönünde yeterince istekli olmadığını ileri sürdü. WWF’nin gerekçesi ise Brüksel’in ormanlık alanların yok edilmesinin 2020 yılına kadar tamamının durdurulması yerine ancak yüzde 50’sini taahhüt etmesi.
Öte yandan Yeşil Barış örgütü Komisyon tasarısının Avrupalı tüketicilere yarar sağlamayacağını ileri sürdü. Örgütün orman politikası sorumlusu Sebastien Risso yayımladığı bir bildiride orman kredilerinin ETS kapsamında ele alınmasına karşı olduklarını da belirtti.