Avrupa Komisyonu’nun elektrik piyasasının özelleştirilmesi teklifine karşı hazırlanan ve Fransa ile Almanya’nın desteklediği alternatif 6 Mayıs’ta Avrupa Parlamentosu Sanayi Komitesi’ndeki oylamada az bir farkla reddedildi. AP vekilleri keza Komisyon’un Bağımsız Sistem Operatörü tarafından daha sıkı bir düzenleme rejimi uygulanması teklifini de reddetti.
Arka plan:
19 Eylül 2007 tarihinde açıklanan üçüncü özelleştirme paketi tasarısında Komisyon üye ülkelere iki seçenek sundu. İlki büyük enerji şirketlerini iletim ve gaz depolama tesislerini üretim tesislerinden ayrıştırmak yoluyla “mülkiyet paylaşımı”na girmeleri ve diğeri ise firmaların dağıtım işlemlerinin yatırım ve ticari karar mekanizması konumundaki bir Bağımsız Sistem Operatörü’ne devredilmesi oldu.
Fransa ve Almanya her iki plana da şiddetle karşı çıkarak Avusturya, Bulgaristan, Yunanistan, Lüksemburg, Litvanya ve Slovakya’nın destekledikleri bir azınlık grubu oluşturdular.
Fransa ve Almanya birlikte “üçüncü yol” tasarısını kaleme alarak şirketlerin mülkiyet yapısında değişikliği gerekli görmeyen ancak bağımsız enerji şebeke işlemlerini teminat altına alacak bir takım tedbirlerin sunulmasıyla benzer sonuçların garanti edilebileceğini ileri sürdüler.
AP Sanayi, Araştırma ve Enerji Komitesi (ITRE) hem “üçüncü yol” teklifini hem de Komisyon’un ilgili tasarısını reddederek, Komisyon’un daha önce sunduğu üçüncü özelleştirme paketinde teklif edilen mülkiyet paylaşımına tam destek verdiler.
AP vekilleri ayrıca İngiliz Sosyalist üye ve raportör Eluned Morgan’ın hazırladığı raporu da 31’e karşılık 17 ret ve iki çekimser oyla onayladılar.
Ancak “üçüncü yol” teklifinin az bir farkla reddedilmesi, Fransa ve Almanya’nın ve beraberlerindeki ülkelerin önümüzdeki günlerde gerçekleştirilecek müzakereler süresince tam mülkiyet paylaşımıyla ilgili baskılarına devam edeceklerine bir işaret kabul ediliyor.
Fransız ve Alman enerji devleri özellikle de RWE ve EDF sahip oldukları mal varlıklarının paylaşım yoluyla parçalanmasına şiddetle karşı çıkarken bunun Komisyon’un iddia ettiği gibi yasal olmadığını, fiyatları düşürmeye ve rekabete katkısı olmayacağını ileri sürülüyor.
Avrupalı oylama mı?
Komitede “üçüncü yol” teklifini destekleyen 20 AP vekilinden neredeyse tamamı enerji şirketlerinin parçalanmasına itiraz ediyorlar. Bu durum AP üyesi Alejo Vidal-Quadras’ın oylama öncesi yaptığı yorumların bir yansıması şeklinde dikkatlere sunuluyor.
EurActiv’e verdiği demeçte Vidal-Quadras “Bu oylamada ulusal unsurlar oldukça fazla rol oynayacaktır,” şeklinde bir yorumda bulunmuştu. Ancak kendisi Avrupalı mantığının önce çıkarak tartışmalarda ilerleme kaydedilebileceğini ve tartışmaların en hararetli anında AP, Konsey ve Komisyon’un yine de üçüncü paketi tamamen başarısız kılmamak adına bir uzlaşıya varabileceğini belirtmişti.
Çözümsüzlük mü?
Şimdiye kadar Fransa paylaşım konusunda pek fazla etkin olmak istemedi. Fransızlar bu paket olmadan da yaşamlarını sürdürebileceklerini gösterdiler. Paylaşıma itiraz eden sekiz ülkenin Konsey’de azınlık grubu oluşturmaya yetecek oya sahip oldukları bildiriliyor.
Bu arada Komisyon’dan “üçüncü yol” teklifinde bir dizi ciddi şartlar uygulanması kaydıyla uzlaşma aramaya razı olduklarını açıklaması geldi. Ancak komitenin paylaşıma verdiği destek Komisyon’un sekiz üye ülkeden oluşan azınlık grubuna karşı konumunu güçlendirmiş gözüküyor. Bu durum ise Brüksel’in Berlin ve Paris’e daha fazla iyilik yapmak istemeyeceği şeklinde yorumlara sebep oluyor.
Enerji bakanlarının 6 Haziran’da bir araya gelerek dosya üzerinde siyasi mutabakata varmaya çalışacakları bildiriliyor.
Atılacak adımlar:
19 Mayıs: ITRE iç doğal gaz piyasası yönergesi ile ilgili “La Russa” Raporunu oylamaya alıyor.
28 Mayıs: ITRE aşağıdaki raporlar için oy kullanıyor:
- Vidal-Quadras (sınır ötesi elektrik alış verişinde şebeke erişim mevzuatı).
- Paparizov (doğal gaz iletim şebekelerine erişim mevzuatı).
- Brunetta (enerji düzenleme kurulları işbirliği mevzuatı).
6 Haziran: Enerji Konseyi özelleştirme paketi için siyasi uzlaşı arıyor.
16-19 Haziran: AP genel kurulunda “Morgan” ve “La Russa” raporları oylanıyor.
19–20 Haziran: Konsey’in 6 Haziran’da sonuç alamaması halinde Brüksel’de toplanan AB zirvesinde son bir şans aranıyor.
7–10 Temmuz: “Vidal-Quadras, Paparizov ve Brunetta” raporları AP genel kurulunda oylamaya tabi tutuluyor.