GENEL SPONSOR
MEDYA PARTNERLERI
Nabucco boru hattı projesi için Hükümetlerarası Anlaşma bugün Ankara'da düzenlenen bir törenle imzalanacak. Ancak, boru hattına kimin gaz vereceği hâlâ netlik kazanmış değil.
Haber
Avrupa'nın enerjide Rusya'ya bağımlılığını azaltmak amacıyla destek verdiği, Ortadoğu ve Hazar doğalgazını Avrupa’ya taşıyacak, Nabucco doğalgaz boru hattı projesinin en önemli adımlarından biri bugün Ankara’da atılacak.
Muhtemel doğalgaz tedarikçisi ülkeler, transit ülkeler ve Avrupalı doğalgaz alıcılarını bir araya getirecek törene katılacak isimler arasında Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikail Şaakaşvili'nin yanısıra, Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Avusturya’nın Başbakanları ile Irak Başbakanı El Maliki ve Avrupa Komisyonu Başkanı Barroso yer alıyor.
Bugün gerçekleşecek imza töreni programı saat 10:15'te başlayacak. Liderlerin konuşması ardından imza töreni gerçekleşecek ve saat 13:15'te bir basın toplantısı düzenlenecek.
Avrupa Yatırım Bankası, Avrupa Yeniden İmar ve Kalkınma Bankası ile Nabucco Konsorsiyumu'nun finansmanını sağlayacağı projenin şimdilik en önemli sorunu, doğalgaz kaynağı bulmak.
ABD ve AB, Azerbaycan ile Türkmenistan’ı Rusya’nın etkisinden kurtarıp projeye aktif katılımlarını sağlamaya çalışıyor.
Irak, Mısır ve Suriye’nin de ‘muhtemel tedarikçi’ olarak görüldüğü projede, İran, en kolay kaynak olmasına karşın ABD’nin baskısı ve nükleer çalışmaları nedeniyle dışlanıyor.
Nabucco boru hattına doğal gaz sağlanacak muhtemel ülkeler, Azerbaycan, Türkmenistan, Irak, Suriye, Mısır, Katar olacak. Kısa vadede hattın ilk kaynağının Azerbaycan olması bekleniyor.
ABD’nin ısararı, Türkmenistan yönetimini de harekete geçirdi. Ancak Rusya’nın Azerbaycan ve Türkmenistan üzerindeki yakın markajı ve Projeden dışlanan İran’ın rahatsızlığı, Hazar Denizi’nden doğalgaz boru hattı geçirilmesini engelleyebilir ve Türkmen doğalgazının projeye dahil edilmezini geciktirebilir. ,
3300 km'lik hattın 2000 km'sinin Türkiye'den geçeceği projede Türkiye, Azeri doğalgazına öncelik verilsin diye Irak’tan ve Suriye üzerinden kendi enterkonnekte sistemine, dolayısıyla da Nabucco’ya bağlanacak boru hatları için acele etmiyor. Özetle, imzası atılacak Nabucco’dan geçecek, netleşmiş tek metreküp bile doğalgaz bulunmuyor.
Hükümetlerarası anlaşmanın imzalanmasını, proje destek anlaşmaları izleyecek. Nabucco konsorsiyumu, ilgili ülkelerle ticari anlaşmalar imzalanacak. Daha önce Bakü Tiflis Ceyhan petrol boru hattında izlenen süreç, Nabucco’da da tekrarlanacak ve Konsorsiyum’un ülkelerle imzalayacağı anlaşmalar, çevre konularını, güvenceleri, mülkiyet haklarını, muafiyetleri, içerecek. Sözkonusu ülke destek anlaşmalarının altı ay içinde tamamlanması hedefleniyor.
Görüşler
Türkiye, Nabucco’dan geçecek yıllık 37 milyar metreküp doğalgazın yüzde 15’inin Türkiye’ye satılması için garanti istiyordu.
Ancak bu istek diğer katılımcılarca olumlu karşılanmayınca, Türkiye'nin bu isteğinden vazgeçtiği bildirildi. Ancak Enerji ve Tabii Kaynaklar BakanıTaner Yıldız bunun doğru hükümetlerarası anlaşmanın daha fazla oranda gaz teminin önünü açtığını ve bu nedenle "yüzde 15" oranına odaklanılmaması gerektiğini ifade etti.
Yıldız, amaçlarının arz güvenliği için gaz almak olduğunu söyleyerek, "Anlaşmada projeye ortak ülkelerin gazın yüzde 50'sine yani 15.5 milyar metreküpe kadar gaz alabilmesinin önü açılıyor. Yüzde 15 oranından daha fazla gaz alabiliyorsak buna niye takılıyoruz. Belki yüzde 22 oranında gaz alacağız" dedi. Yıldız, hükümetlerarası anlaşmaya imza atarak, Türkiye'nin indirimli gaz isteğinin rafa kalkmadığını vurgulayarak, bu anlaşma ile bir zafiyet noktası oluşmadığını dile getirdi.
Daha önce BTC boru hattında da benzer bir hesap yapan Türkiye, işletme giderliğinin yüksekliği nedeniyle amacına ulaşamamıştı. BTC’nin gelirlerinin tamamı giderler için kullanılmış, BOTAŞ zarar etmişti.
Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) Başkanı Hasan Kanbolat, AB’nin Nabucco Projesi’nde Türkiye’yi “pasif transit ülke” konumuna getirmek istediğine dikkat çekerek, “Doğal gaz üretim bölgeleriyle sınırdaş olan Türkiye’nin Nabucco Projesi başta olmak üzere yeni projeler sayesinde ucuz doğal gaz temininden çekinilmektedir. Böylece, ucuz enerji teminin Türkiye’nin hızla büyümesine yol açmasından korkulmaktadır” dedi.
Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi Yönetim Kurulu Üyesi Necdet Pamir, bugün imzalanacak olan Nabucco Projesi öncesi, Türkiye'nin yüzde 15 gaz talebinden vazgeçtiği konusunda bir değerlendirmede bulundu.
Türkiye'nin yüzde 15'lik payından vazgeçmesini gerçekçi bulmayan Pamir, Türkiye'nin isteklerini projenin taraflarına anlatmaya çalıştığını ifade etti.
Pamir, Türkiye'nin Mısır, Azerbaycan, Türkmenistan , İran ve Irak gibi gazı tedarik edecek ülkelerle anlaşmadığı sürece, gazı kullanacak ya da transit ülkelerle yüzde konusunda masaya oturmanın doğru olmadığu görüşünde.
Hükümetlerarası anlaşmada hattın içinden geçecek gazın yüzde 50'sinin (31 milyar metreküp) öncelikli olarak projenin hissedarı olan altı şirkete ayrılıacağı, arzu ederlerse alacakları bildiriliyor. Ancka kimin ne kadar pay alacağı belirtilmemiş. Pamir'e göre çerçevesi geniş bir madde. Ek bir maddede de her bir hissedar için payın 15 milyar metreküple sınırlı olduğu belirtiliyor.
Pamir, bu maddeyi, Türkiye'nin arz güvenliğini sağlamak ve kaynak çeşitlendirmek gibi haklı kaygılarını gidermesinin önünü kapamayan ama diğer yandan bağlayıcı olmayan bir madde olarak yorumluyor.