Avrupa Birliği (AB) dönem başkanlığını 1 Temmuz’da devralacak olan Fransa birliğin iklim ve enerji paketinde yılsonundan önce anlaşma sağlayabileceklerinden emin gözüküyor. Ancak mevzuat gündeminin oldukça yüklü olması ve üye ülkeleri arasında birtakım konularda görüş birliğinin bulunmaması bu konuda engel teşkil ediyor.
Arka plan:
23 Ocakta Komisyon sunduğu bir dizi mevzuat tasarısında iklim ve enerji paketini de göz önünde bulundurdu. Buna göre, 2020 yılına kadar AB CO2 emisyonlarının yüzde 20 oranında azaltılması ve CO2 indirimine ilişkin küresel bir anlaşmaya varılması halinde bu rakamın yüzde 30’da tutulması kararına vardı. AB devlet başkanları Mart 2007 zirvesinde bu teklifi kabul ettiler.
Yeni bir Birleşmiş Millerler iklim değişikliği konferansının Aralık 2009’da Danimarka’nın başkenti Kopenhag’da toplanması kararıyla birlikte AB liderleri 2008 sonuna kadar ya da en geç Marh 2009’daki Avrupa Konseyi İlkbahar toplantısına kadar tasarıları karara bağlama konusunda yoğun çaba gösteriyorlar.
1 Temmuz’da AB’nin altı ay süre ile dönem başkanlığını üstlenecek olan Fransa AB tarihinin en yüklü gündemiyle göreve talip.
İklim ve enerji politikasının başkanlık öncelikleri arasında yer alacağı bildirilirken Fransız bakanların ve diplomatların 27 üye ülke arasında bazı önemli dosyalar üzerinde mutabakat aramaları bekleniyor:
- 2012 sonrası için AB Emisyon Ticaret Planı (ETS) gözden geçirimi;
- AB üye ülkeleri arasında 2020 yılına kadar CO2 emisyonlarını yüzde 20 oranında azaltma çalışmalarında birlikte çaba sarfetmek;
- Biyo yakıtlar da dâhil olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarının ticareti ve teşviki için yeni bir çerçeve;
- 12 karbon tutu ve depolama (CCS) örnek tesisinin 2015 yılına kadar finanse edilmesi ve konuyla ilgili CO2 depolama mevzuatının hazırlanması.
İklim değişikliği ve enerji paketiyle doğrudan ilintili olmamakla birlikte taşıt araçlarında CO2 yayılmasının azaltılması ve AB gaz ve elektrik piyasalarının özelleştirilmesinde daha ileri adımlar atılması da Fransa’nın dönem başkanlığı sırasında ele alınacak konular arasında yer alıyor.
İstek olduktan sonra…
AB’li liderler paketin yıl sonunda önce hazır olması için yeterli siyasi isteğin mevcut olduğunu tekrarlamaya devam ediyor. 2 Haziran’da yaptığı bir konuşmada Ab dönem başkanı Slovenya’nın AB daimi temsilci yardımcısı Mary Veronica Tovsak Pleterski, bu konuyu Fransa’nın sonuca ulaştırması için gerekli her şeye sahip olduğunu belirtti.
“Genel siyasi irade mevcut ve tüm üye ülkelerin Kopenhag’tan somut bir anlaşmayla dönmeleri için güçlü bir teşvik de mevcut.”
Siyasi irade yanında, Fransız diplomatlar AB’nin ikim değişikliği konusunda tutumunun uluslararası namının sorumlulukların yerine getirilmesinde etken olabileceği de ifade ediliyor.
Brüksel’de bir Fransız diplomat bu konuda yaptığı açıklamada, “Enerji iklim paketinde uluslar arası takvim nedeniyle bir seçimimiz yok. Avrupa’nın konumundan taviz verirsek küresel müzakerelerde çok fazla şeyden taviz veririz çünkü bu durum Avrupa’yı birlikte tutuyor,” diye konuştu.
Bu arada, Fransız Ekoloji Bakanı Jean-Louis Borloo Fransa’nın görev süresinin 31 Aralık’ta sona ermesinden sonra takip eden Çekoslovak ve İsveç dönem başkanlıklarının resmi desteğine sahip bulunuyor.
Liderlerin özgüven ve iyi niyetine rağmen yine de paket kapsamında çözüm bekleyen birkaç önemli sorun bulunuyor.
Doğu Batı’ya karşı mı?
Birliğin bazı yeni üyeleri ise Komisyon’un 27 üye ülkenin her birinin AB’nin yüzde 20 sera gazı indirimi hedefine ne oranda katkıda bulunacaklarının hesaplanması noktasında referans yıl olarak 2005’in seçilmesini sorguluyor.
Slovenya dönem başkanlığı konunun pek de fazla önemli olmadığı şeklinde tavır takınırken Pleterski bunun yeni bir şey olmadığı ve masada tartışılmayı bekleyen birçok tekliften biri olduğunu söyledi.
Bununla birlikte bu olay AB’nin yeni ve daha eski üyeleri arasında sera gazı indirimine ilişkin görüş farklılıklarının varlığını gözler önüne sermiş oluyor.
Macaristan, Letonya, Malta ve Litvanya ile Polonya ve Çekoslovak Cumhuriyeti AB ETS emisyon tavan sınırının kendi sanayilerini zor duruma düşüreceği gerekçesiyle Komisyon’a dava açmaya hazırlanıyor.
Yer değiştirme tartışmaları
AB’nin enerji yoğun sanayileri Brüksel’in iklim ve enerji gündemine karşı çıkıyor. Karbon piyasasına ilişkin çok sıkı tedbirler alınmasının özellikle uluslar arası bir anlaşma mevcut değil iken çoğu firmayı tesislerini AB sınırları dışına yeniden konuşlandırmak zorunda bırakıyor.
ETS gözden geçirmelerinde bu konunun müzakerelerin ana maddelerinden biri olacağını ifade eden üye ülkeler Komisyon’un plan öncesinde hangi sanayi dallarının muafiyete hak kazanacağını belirlenmesini talep ediyorlar.
Komisyon ise kendilerinin sadece Kopengag iklim konferansından sonra 2010 yılı Haziran ayına kadar bu konuyu takip edeceklerini söylemekle yetiniyor.
Yenilenebilir enerjiler, biyo yakıt ve kömür
CO2 emisyonu üzerine hararetli siyasi tartışmalara ilaveten Fransa’nın ayrıca ulaşımda biyo yakıtların kullanılması konusunu da bir sonuca bağlaması bekleniyor.
Ayrıca, üye ülkeler 2015 yılına kadar 12 CCS tesisinin finansmanını sağlayamayacakları yönünde endişeler de mevcut.
Yenilenebilir enerji kaynaklarının teşviki Fransa’nın gündeminde halledilmesi “en kolay” konulardan biri olarak yerini alıyor. Ancak üyeler arasında sanal sertifikalarla yenilenebilir enerji ticaretine ilişkin görüş birliği henüz bulunmuyor.
Yoğun bir hafta
Yetkililer bu hafta sonunda iki konsey toplantısının gelişmenin ilk işareti şeklinde algılanabileceğini dile getiriyor.
Halen Avrupa Parlamentosu’nun enerji iklim paketini oylamaya almamış olması nedeniyle 5 Haziran’da toplanacak Çevre Konseyi ve 6 Haziran’daki Enerji Konseyi’nde görüş birliği beklenmiyor. Yine de toplantıların hangi üye ülkenin paketin hangi maddelerini kabul ettiği ya da etmediğine ilişkin fikir edinmenin mümkün olabileceği belirtiliyor.
Atılacak adımlar:
- 5 Haziran: Çevre Konseyi toplantısı;
- 6 Haziran: Enerji Konseyi toplantısı;
- Temmuz - Aralık: Fransa’nın AB dönem başkanlığı;
- 16 Temmuz: Parlamento Sanayi Komitesi (ITRE) Turmes yenilenebilir raporunu oyluyor;
- 7 Ekim: Parlamento Çevre Komitesi (ENVI) ETS gözden geçirmesini oyluyor;
- Ekim: Davies raporu CCS yasal çerçevesi ENVI’de oylanıyor;
- Aralık: BM iklim değişikliği konferansı Poznan, Polonya’da toplanıyor;
- Mart 2009: Avrupa Konseyi İlkbahar toplantısı ve Parlamento yasama döneminin sonu;
- Haziran 2009: Barroso’nun görev süresi sona eriyor;
- Aralık 2009: BM iklim değişikliği konferansı Kopenhag’da toplanıyor.







